Ethanol

Ethanol
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van Ethanol
Algemeen
Molecuulformule	C₂H₅O H
IUPAC	hydroxyethaan
Andere namen	ethylalcohol, alcohol, spiritus
Molmassa	46,07 g/mol
SMILES	CCO
CAS-nummer	64-17-5
EG-nummer	200-578-6
Beschrijving	kleurloze, ontvlambare vloeistof met een kenmerkende geur
Vergelijkbaar met	methanol, 1-propanol
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
F, ontvlambaar; Xi, irriterend
Hygroscopisch	Ja
Risico (R) en veiligheid (S)	R-zinnen: R11 S-zinnen: S9, S16, S33, S51
Opslag	In een afgesloten fles of vat in een brandveilige opslagruimte
MAC-waarde	960 mg/m³
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand	vloeibaar, vervluchtigt
Kleur	kleurloos
Dichtheid	0,7894 g/cm³
Smeltpunt	-114,4 °C
Kookpunt	78,37 °C
Vlampunt	12 °C
Dampdruk	5,87 × 10³ Pa
Goed oplosbaar in	water
Viscositeit	1,2 × 10^-3 Pa·s
Brekingsindex	1,362 (589 nm, 20 °C)
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar)

Ethanol (triviale naam ethylalcohol) is de bekendste alcohol uit de scheikunde; het is namelijk de alcohol die in alcoholische dranken zit. In het dagelijkse spraakgebruik heet ethanol simpelweg alcohol.

Alcohol was al bekend bij de inwoners van Sumerië, zo'n 5000 jaar voor Christus. In alle tijden is er alcohol gedronken^[bron?].

Inhoud

[bewerk] Fysische eigenschappen

De soortelijke warmte is 2,43 kJ kg^-1 K^-1 bij T = 293-373 K.
De verbrandingswarmte is 22x10⁶ kJ m^-3.

Ethanol vormt met water bij een verhouding van 96% ethanol en 4% water een mengsel dat een lager kookpunt heeft dan zuiver water of zuivere alcohol en waarvan ook de damp deze samenstelling heeft, zodat het mengsel niet meer door verdere destillatie te scheiden is. Dit heet een azeotroop mengsel. Zuivere alcohol zoals die in de handel wordt verkocht, is daarom 96% zuiver, of op een andere manier verkregen. Nagenoeg 100% zuivere, watervrije ethanol ('absolute alcohol') wordt verkregen door destillatie onder toevoeging van benzeen. Water en benzeen vormen samen namelijk ook een azeotroop die kan worden afgedestilleerd waarbij de alcohol overblijft. Het alcoholproduct bevat dan echter nog sporen benzeen en is daardoor gevaarlijk bij consumptie. De laatste resten water kunnen indien nodig ook worden verwijderd door destillatie met geconcentreerde glycerine, of door ongebluste kalk of watervrij kopersulfaat toe te voegen en het resterende mengsel af te destilleren. Spiritus is een onzuivere vorm van 85% ethanol waaraan het giftige methanol en een kleurstof zijn toegevoegd, respectievelijk om het ondrinkbaar te maken en daar voor te waarschuwen, zodat er geen accijns over hoeft te worden betaald.

Veel soorten gist kunnen suikers anaeroob omzetten in ethanol en kooldioxide. Deze gisting wordt gebruikt bij het maken van alcoholische dranken als bier en wijn. Bij ca. 15% ethanol, afhankelijk van het gebruikte type gist, gaan de gisten zelf dood, ze sterven dus eigenlijk in hun eigen afval; sterkere alcoholische dranken kunnen alleen op kunstmatige wijze worden gemaakt. Hiervoor moet men het product destilleren. Een andere manier om op kunstmatige wijze hoge concentraties alcohol te verwezenlijken is door de additie van etheen aan water.

Bij reactie met een metallisch alkalimetaal ontstaat er onder ontwijking van waterstofgas het zeer basische ethoxide-anion. Dit reactieproduct wordt bij verscheidene chemische reacties gebruikt, waaronder eliminatie-reactie of andere reacties waar een erg sterke base voor nodig is.

[bewerk] Alcohol als genotmiddel

Alcoholhoudende dranken worden veel gedronken als sociaal geaccepteerd genotmiddel: bier, wijn, likeur en sterke drank. Alcohol is een drug die vanwege de fysiek verslavende eigenschappen door sommigen gerekend wordt tot de harddrugs. Wettelijk wordt alcohol echter niet als zodanig aangemerkt. Zie verder bij alcoholische drank, alcoholisme.

Spiritus

[bewerk] Alcohol als brandstof

Zie Biobrandstof voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Ethylalcohol wordt op zeer grote schaal bereid door vergisting van suikers. Het is in voldoende zuivere vorm ook zeer brandbaar en kan in verbrandingsmotoren als weinig vervuilende brandstof worden gebruikt, omdat de verbrandingsproducten relatief schoon zijn (in theorie enkel koolstofdioxide en water). In Brazilië rijden veel auto's op ethanol. Deze ethanol wordt gewonnen uit vergist sap van suikerriet m.b.v. destillatie. In landen als Brazilië, de Verenigde Staten en sinds 1 januari 2007 ook in Nederland wordt ethanol ook vermengd met gewone benzine. Het geschikt maken van auto's voor het rijden op ethanol vergt maar een zeer kleine aanpassing. Vermengd met methanol en kleurstof wordt het verkocht als brandspiritus voor huishoudelijk gebruik.