China

Naam (taal-varianten)

Traditioneel

中國

Vereenvoudigd

中国

Hanyu pinyin

Zhōngguó

Wade-Giles

Chung1kuo²

Engels	China
Standaardkantonees	Chóng Kwôk
Yale (Standaardkantonees)	jung1 gwok3
Jyutping (Standaardkantonees)	zung1 gwok3
Dapenghua	Chong Kwôk
Hongkong-Hakka	zung1 gok7
Meixianhua	zhung1 gwet7
Taiwan-Hakka	Chûng-koet
Peng’im (Chaozhouhua)	dong1 gok4
Minnanyu	Tiong-kok
Mindongyu	Dṳ̆ng-guók
Sjanghainees	[ʦuŋ koʔ]
Letterlijke vertaling	land in het midden (van de wereld)

China is een van de grootste landen ter wereld, met een zeer lange geschiedenis. Sinds de Chinese Burgeroorlog bestaat China uit twee verschillende republieken. De Volksrepubliek China omvat het vasteland van China. De Republiek China is de voortzetting van de republiek die voor de Chinese Burgeroorlog een groot deel van het Chinese vasteland besloeg, maar nu nog slechts bestaat uit het eiland Taiwan en enkele kleinere eilanden. In 1950 werd Tibet door de Volksrepubliek China geannexeerd en in 1997 en 1999 werden respectievelijk de voormalige Britse kolonie Hongkong en de voormalige Portugese kolonie Macau als speciale bestuurlijke regio bij de Volksrepubliek China gevoegd.

Zhōng (midden)

guó (land, staat)

Hieronder volgt een kort overzicht waar de benaming China voor kan staan met doorverwijzingen en wat uitleg:

Inhoud

Geschiedenis

Dr. Sun Yat-sen, de grondlegger van het moderne China

Hoofdartikel: Geschiedenis van China

China is een van de vroegste centra van beschaving en wordt vrij vroeg in de wereldgeschiedenis een groot verenigd land met een geavanceerde cultuur op het vlak van kunst en wetenschap.

Er zijn aparte artikelen over verschillende periodes in de Chinese geschiedenis:

de Volksrepubliek China (1949-heden);
Kwomintang-China tussen 1928 en 1949, wordt China ook wel aangeduid als Nationalistisch China of Kwomintang-China;
Republiek China (1911-1928)
de Republiek China (1912-heden), sinds 1949 voortgezet op Taiwan;
het Chinees keizerrijk (221 v.Chr.-1912);
de Chinese oudheid;
prehistorisch China: Prehistorie in China;

Geografie

Satellietfoto van het geografische gebied China, waarin met gele lijnen de grenzen staan aangegeven van de huidige Volksrepubliek China

China kan zowel op politiek-historische als op fysisch-geografische gronden worden ingedeeld in een aantal verschillende gebieden. Het 'traditionele China' beslaat grofweg het Zuidoosten en midden van het vasteland van China en is de bakermat van de Chinese cultuur. Fysisch geografisch zijn hierbinnen drie belangrijke gebieden te onderscheiden:

Chinees laagland
Noordchinees bergland
Zuidchinees bergland

Naast dit kerngebied bestaat het huidige China uit een aantal andere gebieden, welke zich kenmerken door een eigen geschiedenis en vaak ook door verschillen in taal en cultuur met de rest van China:

Tibet was tot 1950 een onafhankelijk koninkrijk, terwijl Taiwan zich in 1949 de facto afscheidde van de rest van China. Mantsjoerije kent een langere geschiedenis van Japanse bezetting dan de rest van China en Hongkong en Macau zijn eeuwenlang door Europeanen geregeerd. Tenslotte hebben de oorspronkelijke bewoners van Sinkiang meer taalkundige en culturele verwantschap met de Kazachen dan de Chinezen; terwijl de historische en culturele verwantschap tussen het autonome Binnen-Mongolië en de onafhankelijke republiek Mongolië al uit de naam blijkt.

Bestuurlijke indeling

China is bestuurlijk ingedeeld in 27 Provincies van China en 7 regio's. Hoewel het centraal gezag vanuit Beijing in theorie strak is, genieten de provincies toch aanzienlijke autonomie in de wijze waarop ze de richlijnen van Beijing uitvoeren.

Uitvindingen

De Chinezen hebben onder meer het papier, de boekdrukkunst, het buskruit en het kompas uigevonden^[1].

Het buskruit werd al beschreven in de Wǔjīng zǒngyào 武經總要 in 1044, terwijl dit in Europa pas in 1285 vermeld werd. De eerste toepassingen waren in brandende projectielen: vliegend vuur (fēihuǒ 飛火). China kende al boekdrukkunst in de 9e eeuw. De Chinezen waren de eersten die bonsai uitvonden. In het Mandarijn heette dit penjing (盆景), later pensai (盆栽 pénzāi, wat de Japanners als bonsai uitspreken. De Chinezen vonden de vlieger en de lucifer uit. De Chinezen vervaardigen al porselein tijdens de Tang-dynastie van de 7e eeuw tot de 10e eeuw. De Chinezen vonden spaghetti uit. Marco Polo voerde dat vandaar naar Italië in.

Chinese cultuur

Hoofdartikel: Chinese cultuur

De term Chinese cultuur heeft betrekking op een veelheid aan tradities en religieuze gebruiken zoals deze in alle uithoeken van China gedurende de geschiedenis van China hebben bestaan en nog steeds bestaan. Het uitgestrekte land kent een grote verscheidenheid aan culturen en volkeren, zowel in het verleden als in het heden. De grootste etnische groep - met een grote onderlinge verscheidenheid - zijn de Han-Chinezen. China kent echter veel minderheidsvolken, waaronder Mongolen, Oeigoeren en Tibetanen.

Religie

In China hebben zich van oudsher de volgende religies en filosofieën ontwikkeld c.q. gevestigd:

De traditionele Chinese godsdienst is in feite een mengeling van de hierboven genoemde tradities. Daarnaast kent China ook belijders van de islam en het christendom.

Taal

In China worden verschillende talen gesproken. De officiële taal in zowel de Volksrepubliek China als Taiwan is het Mandarijn. In en rond Hong Kong dient het Kantonees als taal. In Shanghai spreken de inwoners Shanghainees.