Цунами

Шема како настанува едно цунами

Цунами (јапонски: 津波 - пристанишен бран) (津 „цу“, пристаниште; 波 „нами“ - бран) е природна појава на огромни бранови кои потекнуваат од земјотрес или вулканско избувнување, при што се поместуваат тектонските плочи на дното на морето и настанува привремено вознемирување на површината на океанот или морето. Исто така цунамите може да бидат создадени од удар од големи вселенски тела, како на пример метеорити.

[уреди] Настани

Повеќето цунами се случуваат во тихиот океан, но најсмртоносното цунами во историјата на човештвото се случило во индискиот океан во близина на Индонезија, на 26 декември, 2004 при што починале околу 300.000 луѓе.

• 1605, Јапонија, 5 000 жртви.
• 1611, Јапонија, 5 000 жртви.
• 1674, Индонезија, 2 500 жртви.
• 1692, Јамајка, 3 000 жртви.
• 1703, Јапонија, 5 000 жртви.
• 1707, Јапонија, 30 000 жртви.
• 1746, Перу, 4 000 жртви.
• 1755, Португалија, 90 000 жртви.
• 1766, Јапонија, 1 500 жртви.
• 1782, Кина, 40 000 жртви.
• 1792, Јапонија, 15 000 жртви.
• 1854, Јапонија, 3 000 жртви.
• 1868, Чиле, 25 000 жртви.
• 1883, Индонезија, 40 000 жртви (поради избувнување на вулканот Кракатоа).
• 1896, Јапонија, 25 000 жртви.
• 1899, Индонезија, 3 500 жртви.
• 1923, Јапонија, 2 000 жртви.
• 1933, Јапонија, 3 000 жртви.
• 1976, Целебес (Индонезија), 8 000 жртви.

Јапонија е држава со најредовни земјотреси и цунами. Многу активни тектонски плочи се наоѓаат на нејзината територија и особено во тихиот океан во јапонската околина. Во јапонската историја се регистрирани околу 200 цунами.

[уреди] Надворешни врски

Викимедија Ризницата има категорија поврзана со

Цунами

[уреди] Статии и веб-сајтови

• База со податоци за цунами со детални статистики
• Сајт за едукација во врска со цунамито
• NOVA: Бранот кој го потресе светот — Сајт и специјален извештај снимен во деновите на цунамито од 2004 во Индискиот Океан.
• NOAA цунами — Општ опис на цунамите и улогата на американската агенција NOAA во справувањето со цунами непогоди, готовност, образование, предвидувања и предупредувања, одговор и истражување.
• Дали може радар да детектира цунами? — Хамбуршки универзитет .
• Меѓународен центар за гео-непогоди (ICG)
• ЧПП за цунами на ITIC
• USGS: Преживување на цунами (САД)
• ITSU — Координациска група за пацифичкиот систем за предупредување од цунами.
• Пацифички цунами музеј
• Цунами и земјотреси
• Цунами центри — Национален временски сервис на САД
• Весникот Science of Tsunami Hazards
• Систем за предупредување од цунами Envirtech — Базиран на сеизмички метри на морското дно и површина.
• Што предизвикува цунами?
• Scientific American Magazine (издание од јануари 2006) Цунами: Бран на промена Што може да научиме од цунамито од декември 2004 во Индискиот океан.

[уреди] Слики и видео

Видете исто така: Слики и видео, земјотрес во Индиски Океан 2004

• [1] 5 аматерски видео снимки од цунамито кое ги удри Шри Ланка, Тајланд и Индонезија на 26 декември, 2004.
• „По цунамито“ Документарец на данскиот писател и фотограф Торстен Овергаард по цунамито во југоисточна Азија од 26 декември, 2004.
• Сателитски снимки од цунамито во Азиај во 2004 (претходно и после)
• Сателитски слики од области зафатени од цунами Сателитски снимки со висока резолуција кои ги покажуваат ефектите на цунамито од 2004 на областите зафатени од цунамито во Индонезија, Тајланд и островот Никобар во Индија.
• Компјутерски генерирана анимација на цунами
• Компјутерски модели на анимации на вистински и симулирани цунами настани од центарот за цунами истражување NOAA
• Анимација на цунами од 1960 кое потекнува надвор од брего на Чиле
• Потеклото на едно цунами - анимација која покажува како преместувањето на континенталните плочи во Индискиот Океан ја содале катастрофата од 26 декември 2004.
• Дигитални архиви на CBC – Земјотресите и цунамите на Канада
• 2ра годишнина од цунамито: Многу прашања остануваат неодговорени

[уреди] Фикција

• State of Fear (2004) на Мајкл Крајтон ги истражува ненамерните последици од човечката интервенција со силите на природата. [2]