Mestreech

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.

De Vriethof in Mestreech

Mestreech

Mestreech (Maastricht op z'n Hollands en Duits, Maestricht op z'n Frans) is neet allein de hoofstad vaan Nederlands Limburg mèh ouch de groetste gemeinte: 121.495 bewoeners in 2005. Börgemeister is Gerd Leers (CDA). 't Is nao of neve Nijmege wel de ajdste stad vaan Nederland. In Nijmege zien awwer euverbliefsele vaan Romeinse bewoening gevoonde, meh Mestreech is sinds de stiechting continu bewoend gewees. De bijnaom vaan de Mestreechtenere is Sjenge; de petroenheilege vaan de stad is Sintervaos.

[bewirk] Dörper, buurte en wieke

Dörper, gehuchte, buurtsjappe en wieke:

[bewirk] Historie

Kaart vaan Mestreech oet 1652 vaan Joan Blaeu.

't Gief spore vaan 'n aw keltische bewoening vaanaof oongeveer 500 v.Chr. De gesjreve, good gedocumenteerde historie begint pas mèt de Roemeinse bezètting: in deen tied woort op dees plek de vesting Traiectum ad Mosam gestiech. Oongeveer op de plek boe vaandaog d'n daag de Servaosbrök (Aw Brök) lik, moot in deen tied al 'n aander brök geslage zien, die in de Middeliewe vervalle is.

In de Middeliewe waor Mestreech 'n bleujende havestad, boevaan Henric van Veldeke nog sprik in zien heilegeleve vaan Sint-Servaos. Dizze bisjop heet es heilege 'n veurnaom rol gehad in de bleuj vaan Mestreech: heer waor 'ne populairen heilege en doezende pelgrims kaome eder jaor nao de Sintervaoskèrk um zie graaf te bezeuke. Wijer waor 't 'n plaots boe väöl weeg samekaome, en in 't verlengde daovaan woort 't 'n veurnaom handelsstad.

Wel woort de stad liechtelek gehinderd door de zoegeneumde Twiehieregheid: vaan de late Middeliewe tot aon 1794, wie ze vereuverd woort door de Franse, hadde d'n hertog vaan Braobant en de prins-bisjop vaan Luik alletwie beperkde mach euver de stad.

Mèt de instèlling vaan 't Keuninkriek der Nederlande in 1815 kaom Mestreech in Nederland te ligke. In de periode vaan de Republiek hoort 't ouch tot de Nederlande, meh noe veur 't iers es volwaardeg deil, naomelek in de nui gevörmde provincie Limburg, en neet es deil vaan e wingewes. Wie in 1830 de zuideleke Nederlande ziech aofsjeide, maakde gans Limburg, ouch Mestreech, de käös veur de katholieke Belzje. 't Waos evels d'n Hollandse ginneraol Cornelis Dibbets, dee de stad veur Nederland en keuning Wöllem I beheelt: jaorelaank heelt heer de stad compleet geïsoleerd mèt 'n dictatoriaol strengheid. Wie in 1839 't verdraag mèt 't Belsj geslote woort, woort Limbörg verdeild in e westelek, Belsj deil en 'n oostelek, Nederlands deil, boe-in Mestreech veur D'n Haog behawwe bleef. Dit verklaort boeveur de grens tösse de twie Limbörge zjus bij Mestreech de Maos neet volg.

Oonder aandere umtot Mestreech zoe in e heukske kaom te ligke, verveel 't in de negentiende iew tot ein vaan de ermste stei vaan 't ganse land. De band mèt 't Belsj woort evels gaaroet neet doorgesnoje: väöl arbeiders en get industriële oet Luik en umstreke vestigde ziech in de stad. Aon dees lui zien de mieste Franse wäörd in 't Mestreechs dialek te daanke. Pas vaanaof 1919, dus nao d'n Ierste Wereldoorlog, woort Mestreech 'n echte Nederlandse stad, in de iersten plaots mèt 't Noorde verboonde. Na d'n Twiede Wereldoorlog is de stad hiel snel gegreujd.

In 1992 woort hei 't Verdraag vaan Mestreech geteikend.

[bewirk] Zuug ouch

• Volksleed vaan Mestreech

[bewirk] Bekinde Mestreechtenere

• Pie Debije, fysicus
• Pieter van den Hoogenband, zwummer
• Beppie Kraft, zangeres
• Sjeng Kraft, componis en accordeonis
• Gerd Leers, politikus
• Felix Meurders, prizzentator
• Jan Pieter Minckeleers, oetvinder
• Benny Neyman, zenger
• Ruben Oppenheimer, cartoonis
• Henriëtte d'Oultremont de Wégimont, edelvrouw, twiede vrouw vaan keuning Wöllem I vaan Nederland
• Petrus Regout, industrieel
• André Rieu, violis
• Jac.P. Thijsse, bioloog
• Hans van der Togt, prissentator
• Maxime Verhagen, politikus
• Pierre Zenden, judoka
• Boudewijn Zenden, voetballer

[bewirk] Kunstenere

• Edmond Bellefroid, Mestreech 3 juli 1893 - Mestreech 7 januari 1971
• Ger Boosten , Mestreech 11 augustus 1899- Mestreech 8 april 1986
• Pierre Daems, Mestreech 6 oktober 1911- Mestreech 5 augustus 1982
• Pieke Dassen, Rotterdam 23 september 1926- Mestreech, 19 april 2007, kunssjilder en poppespeler
• Pieter Defesche Mestreech 22 april 1921-Mestreech 13 juli 1998
• Guillaume Eberhard, Mestreech 14 oktober 1879- Mestreech 17 februari 1949
• Guus van Eck, Mestreech 10 juli 1958
• Robert Graafland, Mestreech 26 november 1875 - Heële 10 april 1940
• Charles Hollman, Mestreech 31 augustus 1877- Mestreech 19 november 1953
• Han Jelinger, Mestreech 4 september 1895]] - Mestreech 12 april 1961
• Henri Jonas, Mestreech 8 mei 1878 - Mestreech 15 september 1944
• Hubert Levigne, Mestreech 30 september 1905- Mestreech 29 december 1989
• Harry Lips, Rotterdam 3 oktober 1918 - Mestreech 9 november 1979
• Walthère Neuhof, Mestreech 20 mièrt 1904 - Mestreech, 7 november 1982
• Frans Ronda, Mestreech, 25 april 1899 - Mestreech, 16 mièrt 1976
• Chrit Rousseau, Mestreech, 2 april 1941
• Henri Schoonbrood, Mestreech 28 juli 1898 - Mestreech 10 november 1972
• Guillaume Serpenti, Mestreech 27 mièrt 1906 - Mestreech, 21 juni 1982
• Con Tonnaer, Mestreech, 10 september 1947
• Jozef Veltman, Mestreech, 3 juli 1898 - Mestreech 11 juli 1966
• Charles Vos, Mestreech, 8 september 1888 - Mestreech, 19 februari 1954. (Beeldhouwer)
• Felix Wijns, Mestreech, 17 februari 1959
• Philippe van Gulpen, Mestreech 18 mei 1792 - 12 juli 1862
• John van Kooten, Mestreech 1952

[bewirk] Vereiniginge

• Carnavalsvereiniging de Tempeleers
• Mannekoer de Mastreechter Staar
• Fanfaar St. Joep
• zaate hermenie de Batjakkers
• Wieker Fanfaar St. Franciscus

[bewirk] Extern linke

• Officieel website vaan de gemeinte
• KengKee punt nl - website in en euver 't Mestreechs

Gemeinte Mestreech
Stad: Mestreech
Dörper: | Amie | Hare | Hier | Heugem | Ittere | Lummel | Sjaan | Sint Pieter | Wiek | Wolder
Buurtsjappe en stadswieke: Aajd Kaberg | Annadal | Beatrixhave | Belfort | Belvédère | Biesland | Binnestad | Boschpoort | Bosscherveld | Boschstraotkerteer | Brusselse Poort | Campagne | Daalhof | De Haozendans | De Heeg | De Karosseer | De Ravelijn | De Vogelzaank | De Zjeramiek | Fróntekerteer | Geusselt | Heugemerveld | Hoeve Nekum | Jekerdal | Jekerkerteer | Kaberg | Kestiel Neercanne | Kommelkerteer | Laonekerveld | Malberg | Malpertuis | Mariaberg | Mariënwaard | Meerssenhoven | Nazareth | Potteberg | Randwiek | Sint Maartenspoort | Statekerteer | Villapark | Vroendaal | Wiekerpoort | 't Wittevrouweveld