Bezel

Dit artikel is gesjreve in 't Bezels. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Bezels aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.

Ligking van Bezel in Nederlands Limburg

Bezel (Nederlands: Beesel) is 'n dörp en gemeinte in Nederlands Limburg, aan de Maas. Op 1 januari 2006 haaj de gemeinte 13.532 inwoeëners; 't oppervlak bedreug 29,20 km².

D'r zien drie parochies:

Bezel, met de gehuchte Böstering, Aaddörp en Riekel.
Óffebek (Offenbeek) met 't besjermp dörpsgezich Ronkesjtein.
De Ruiver (Reuver), samegegreujd met de vuuel aajere buurt Lieëwe.

Tösse Bezel en de Ruiver ligke de Lommerberg, met óngevieër zeshóngerd vakansiehuuskes veural 's zomers auch 'n dörp op zich. De gemeinte haet drie industriegebiede: 't Meuleveld en de Rovershei biej Ruiver en 't Maasveld biej Bezel.

Bezel wurd veur 't iers geneump in 1275 maar besjtóng toen al hiel get ieëwe. Bewuuëningssjpäör gaon truuk tot in de prehistorie en in de gemeinte höbbe auch diverse Romeinse gebouwe gesjtange. De naam Bezel mót meugelik begrepe weure es "bies-loo" en haet daomet óngevieër dezelfde beteikenis as de Biesbosch biej Dordrech: eine bos van beze in ein waterriek gebied. Daomei zal den de luip van de Huuëlbaek bedoeld zien.

Bezel haet waarsjienlik in de middelieëwe toet 't Graafsjap Kessel gehuuërd. Dit zou verklaore waoróm zoe vuuël Bezelse boerderieje in de 14e en 15e ieëw nog in henj ware van de hieëre van Kessel en allerlei ziejtèk daovan. Biej de ieërste vermeldinge waar Bezel als deil van 't zoegenaamp Euverkwarteer aevel al Gelders en zou det auch nog ieëwelang blieve: ieërs Sjpaans, nao de Vrede van Utrech (1713), die ein inj maakde aan de Sjpaanse Successieoerlog, Sjtaats. Al dae tied haaj Bezel same met Belvend 'n sjepebank die 't gebied besjtuurde en d'r rech sjprook. Met de koms van de Franse op 't inj van de 18e ieëw waerde Bezel ingelief biej Frankriek. Tösse 1830 en 1839 waar de gemeinte korte tied Belgies en 't waar in dees jaore det de Ruiver zich losmaakde as zelfsjtenjige parochie. Toet 1876 mós Bezel 't zónger gemeintehoes sjtelle. In 1920 waar de Ruiver - same met Óffebek - aevel zoeväöl gróter gegreujd det de gemeinte besjloot óm 't raodhoes nao de Ruiver te verhoeze. Auch tegewoordig zit de greuj van de gemeinte Bezel veural oppe Ruiver en in Óffebek. 't Kerkdörp Bezel óntwikkelt zich de letste jaore veural as touristiese trekpleister, met èns in de zeve jaor 't bekende Draaksjtaeke.

In 2003 haet heemkundevereiniging Maas- en Swalmdal ein Bezels-Ruivers waordebook oetgebrach ónger de naam De Groeëte Zeumer, samegesjteld door Paul Bloemen.