ინსტრუმენტები
ცეზარის კოდი
კრიპტოგრაფიაში ცეზარის შიფრი ცნობილია ასევე, ცეზარის კოდის, ბიჯით დაშიფრვის სახელწოდებებით (ინგლისურად shift cipher). ეს არის დაშიფრვის ყველაზე მარტივი გზა. ამ დაშიფრვის ტექნიკა აგებულია დაშიფრვა შეცვლის მეთოდზე, ანუ დაუშიფრავი ტექსტის ასო იცვლება ანბანის სხვა ასოთი, რომელიც მისგან დაშორებულია ფიქსირებული ბიჯით. მაგალითად, თუ ჩვენ ვიყენებთ ბიჯს 3-ს, A შეცვლილი იქნება D-თი, B გახდებაE, და ა.შ. ამ მეთოდს ეწოდა იულიუს ცეზარის სახელი , რაგდან მან პირველმა გამოიყენა ეს მეთოდი, სამხედრო მიმოწერაში.
ცეზარის შიფრის განვითარებულ სახეს წარმოადგენს ვიჟნერის შიფრი. დღესდღეისობით ის კიდევ გამოიყენება ROT13-ში. თანამედროვე კრიპტოანალიზის თვალსაზრისით ცეზარის შიფრს არ გააჩნია სასურველი ღირებულება.
სექციების სია |
[რედაქტირება] მაგალითი
დაშიფრვა გასაღებით k =3:
საწყისი ტექსტი : ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ
დაშიფრული ტექსტი : DEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZABC
დაშიფრვა შეიძლება ასევე წარმოვადგინოთ მათემატიკური მოდელით. თუ ჩვენ ანბანის ყველა ასოს შეუსაბამებთ რიცხვს (A = 0, B = 1,..., Z = 25), რომ მოვახდინოთ x-ის კოდირება გასაღები n-ით, საკმარისია გამოვიყენოთ შემდეგი ფორმულა:
განშიფრვაც იგივენაირია, ოღონდ ვიყენებთ შებრუნებულ გასაღებს( ანუ - n-ს n -ის მაგივრად ):
ცეზარის კოდის გამოყენება შეიძლება არა მარტო ლათინური ანბანისათვის, არამედ მსოფლიოს ნებისმიერი ანბანისათვის. მაგალითად, დაშიფრა მოვახდინოთ ქართული ანბანის მიხედვით. ვთქვათ გვაქვს მოცემული საწყისი ტექსტი და გვინდა დავშიფროთ ბიჯით 4.
საწყისი ტექსტი: საქართველოლამაზიქვეყანაა
დაშიფრული ტექსტი: ქეჩეფმკიპსპეჟელნჩკიძერეე
ცეზარის კოდი ვიჟნერის კოდისგან განსხვავებით იყენებს ერთი ტექსტისთვის ერთიდაიგივე ბიჯს.
[რედაქტირება] ისტორია და გამოყენება
ცეზარის კოდი თავის დასახელებას იღებს იულიუს ცეზარისგან , რომელმაც პირველმა გამოიყენა დაშიფრვა ბიჯით 3 მარცხნივ, სამხედრო სახის მიმოწერაში.
- "…....და მათ ვისაც სურდა ნაწილობრივ დაემალა ტექსტის შინაარსი, ცვლიდა ტექსტის ასოებს ისე რომ ტექსტი კარგავდა ჭეშმარიტ სახეს. და მათ ვისაც სურს ტექსტის გაშიფრვა , ვუთითებ რომ შეცვლა მოხდა ასო-ასო: ანბანის პირველ ასოს შეესაბამება მეოთხე , თუ გვაქვს A გვექნება D, და ა.შ. — სუეტონი, თორმეტი ცეზარის ცხოვრება, წიგნი I, პარაგრაფი 56 [1].
მიუხედავად იმისა რომ ცეზარი იყო პირველი ცნობილი ისტორიული პერსონაჟი, რომელმაც გამოიყენა დაშიფრვის ეს ტექნიკა,ჩვენთვის ცნობილია , რომ ეს ტექნიკა მანამდეც იყო გამოყენებული, მისი ნათესავის ავგუსტუსის მიერ, მაგრამ იმ განსხვავებით რომ ბიჯი იყო ერთი.
- ყოველთვის როდესაც ის წერდა დაშიფრული სახით ტექსტს, ის იყენებდა B-ს A-ს მაგივრად, C-ს B-ს, მაგივრად, და ა.შ. დარჩენილი ანბანისთვის , იყენებდა AA-ს X-ის მაგივრად. — სუეტონი, ავგუსტის ცხოვრება, 88.
უტყუარი ცნობები იმის შესახებ რომ იულიუს ცეზარი იყენებდა უფრო რთულ დაშიფრვის მეთოდებსაც, მოიპოვება ავლ გელის ნაშრომებში. Aulus Gellius, 17.9.1–5.
ვიჟნერის შიფრი არის ცეზარის შიფრის ერთ-ერთი ვარიანტი, რომელიც იყენებს სხვადასხვა ბიჯს ტექსტის ყველა ასოსთვის. ბიჯის მნიშვნელობა განისაზღვრება სიტყვა-გასაღების დახმარებით. თუ სიტყვა-გასაღები შევარჩიეთ შემტხვევით, ის რომ მისი სიგრძე ისეთივე გრძელია როგორც დასაშიფრი შეტყობინება, მაშინ შედეგი თეორიულად გაუტეხელია.
[რედაქტირება] კოდის გატეხა
| ბიჯი |
ტესტირების ტექსტი |
|---|---|
| 0 | GVCTX SKVEQ QI |
| 1 | FUBSW RJUDP PH |
| 2 | ETARV QITCO OG |
| 3 | DSZQU PHSBN NF |
| 4 | CRYPT OGRAM ME |
| 5 | BQXOS NFQZL LD |
| 6 | APWNR MEPYK KC |
| ... | |
| 23 | JYFWA VNYHT TL |
| 24 | IXEVZ UMXGS SK |
| 25 | HWDUY TLWFR RJ |
ცეზარის კოდი შეიძლება გატყდეს ძალიან ადვილად, თუნდ მხოლოდ დაშიფრული ტექსტის საშუალებით შეგვიძლია გამოვყოთ ორი შემთხვევა :
- კრიპტოანალისტი რომელმაც იცის, რომ დაშიფრვა მოხდა შეცვლის მეთოდით, მაგრამ უგულებელყოფს რომ ეს ეხება ცეზარის კოდს
- კრიპტოანალისტმა იცის რომ გამოყენებულია ცეზარის კოდი, მაგრამ უგულებელყოფს ბიჯის მნიშვნელობას
პირველ შემთხვევაში, შესაძლებელია ცეზარის შიფრის გატეხვა იმავე ტექნიკით რასაც ვიყენებთ დაშიფრვა შეცვლის გზის ზოგად შემთხვევაში. ამოცანის გადაწყვეტის პროცესში კრიპტოანალისტისათვის შეუმჩნეველი არ დარჩება ზოგიერთი რეგულარობა ბიჯში , რისგანაც შეძლებს დაადგინოს, რომ გამოყენებული ალორითმი არის ცეზარის კოდი.
მეორე შემთხვევაში, შეტევა ხდება პირდაპირი მეთოდით, საკმარისია ვცადოთ ყველა შესაძლო დაშიფრვა სანამ სასურველს არ ვიპოვით. ფრანგულად attaque par force brute რომელიც არც თუ ისე ფაქიზი მეთოდია. მარტივი მეთოდით რომ მოვახდინოთ გაშიფრვა, ავიღოთ ტექსტის რაღაც ნაწილი და ჩამოვწეროთ ცხრილში მისი ყველა შესაძლო ბიჯი. (იხილეთ ცხრილი). ცხრილში აღებული გვაქვს ფრაგმენტი GVCTX SKVEQ QI; სწორი ტექსტი ადვილად გამოჩნდება მეოთხე ხაზზე.
სხვა გზა არის პირდაპირი შეტევა, გავაკეთოთ ანალიზი ასოების გამოჩენის სიხშირეზე : ვადგენთ ასოების სიხშირის გრაფიკს დაშიფრული ტექსტისთვის . მიღებული შედეგების შედარებით ენისთვის დამახასითებელ ასოების გამოჩენის სიხშირულ მონაცემებთჩვენ შეგვიდლია ადვილად აღმოვაჩინოთ ბიჯის მნიშვნელობა. ამ მეთოდს ეწოდება ასოების გამოჩენის სიხშირული ანალიზი. მაგალითად, ინგლისურში ასოებიE და T ყველაზე ხშირად გამოყენებულია, Q და Z ყველაზე ნაკლებად გამოყენებული ასოებია.
[რედაქტირება] სხვა ლინკები
- (ინგლისური) David Kahn, The Codebreakers — The Story of Secret Writing, 1967. ISBN 0-684-83130-9.
- (ინგლისური) F.L. Bauer, Decrypted Secrets, 2nd edition, 2000, Springer. ISBN 3-540-66871-3.
- (ინგლისური) Chris Savarese and Brian Hart, The Caesar Cipher, 1999 [2].
[რედაქტირება] იხილეთ ასევე
[რედაქტირება] მიმაგრებული სტატია
[რედაქტირება] ლინკები და სხვა დოკუმენტაცია
- (ინგლისური) A Caesar shift decoder in Excel format allowing you to see all 25 possibilities simultaneously
- Cryptage en ligne
- (ინგლისური) Un autre outil de cryptographie შეტყობინების გაშიფრა პირაპირი შეტევით brute force.
- (ინგლისური) Code Cracker; დაშიფრა ონლაინზე , მრავალი ალგორითმით
