ნიდერლანდი

Koninkrijk der Nederlanden
ნიდერლანდის სამეფო

დროშა გერბი
ჰიმნი: Het Wilhelmus
დევიზი: "Ik zal handhaven" (ნიდერ.) "Je maintiendrai"(ფრან.)
დედაქალაქი	ამსტერდამი1 52°21′N 04°52′E
უდიდესი ქალაქი	ამსტერდამი
ოფიც. ენები	ნიდერლანდული
მთავრობა	საპარლამენტო მმართველობა კონსტიტუციური მონარქია
-მონარქი	ბეატრიქსი
-პრ.-მინისტრი	იან პეტერ ბალკენენდე
ფართობი  - საერთო    - წყალი (%)	41,526 კმ² (134-ე)     18.41%
მოსახლეობა  - 2007 სავ.  - სიმჭიდროვე	16,402,835 (61-ე) 395 ად/კმ² (მე-15)
მშპ (ppp)  - საერთო  - ერთ მოსახლეზე	2006მიახლ. 670,929 მილიარდი (მე-16) $35,078 (მე-10)
აგი (2005)	0.953 (მაღალი) (მე-9)
ვალუტა	ევრო (EUR)
დროის სარტყელი	CET (UTC +1სთ.)
-ზაფხულის დრო	CET (UTC +2სთ.)
ქვეყნის კოდი	NLD
ccTLD	.nl
სატელეფონო კოდი	+31
1მთავრობის რეზიდენცია ჰააგაშია.

[რედაქტირება] სახელწოდება

• ოფიციალური: ქართულად - ნიდერლანდის სამეფო; ნიდერლანდულად - Nederland; Koninkrijk der Nederlanden.
• ეტიმოლოგია - ეს სახელმწიფო რამდენიმე სახელითაა ცნობილი: (ა) ნიდერლანდი - ნიდერლანდულ ენაზე მისი სახელწოდება ნიშნავს “დაბლობ მიწებს”. (ბ) ჰოლანდია - გერმანიკული holt land, “ტყიანი მხარე” (ჰოლანდია ნიდერლანდის ერთ-ერთი მხარეა, მაგრამ ამ სახელით ხშირად მთელ ქვეყანას მოიხსენიებენ). (გ) ბატავია - გერმანიკული “სავარგულები”, მომდინარეობს Betuwe-საგან.
• ქვეყნის კოდი - NL.

[რედაქტირება] გეოგრაფია

ნიდერლანდის სამეფო

ქვეყანა დასავლეთ ევროპაში. მოსაზღვრე ქვეყნებია: ბელგია და გერმანია.

• ფართობი - 41.500 კვ.კმ.
• ბუნება: ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია მთა ვაალსერბერგი, რომლის სიმაღლე 321 მეტრია. მდინარეები (კმ) - მოსა 350 (სულ 933), რაინი 200 (სულ 1.320); ტბა (კვ.კმ) - იისელმეერი 1.500 (ხელოვნური); კუნძულები (კვ.კმ) - სხოუვენი 222, ოვერფლაკი-გური, ტექსელი 184; კლიმატი - ოკეანური.
• ბუნებრივი რესურსები - ბუნებრივი აირი, ნავთობი, სასოფლო-სამეურნეო მიწები.

[რედაქტირება] სახელმწიფო

• პოლიტიკური სისტემა - კონსტიტუციური მონარქია.
• სახელმწიფოს მეთაური - დედოფალი ბეატრიქსი (BEATRIX, 1980). აღსანიშნავია, რომ საუკუნეზე მეტია ნიდერლანდის ტახტზე მხოლოდ ქალები არიან: ვილჰელმინა - 1890-1948, იულიანა - 1948-1980.
• მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი Jan Peter BALKENENDE (2002).
• საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი - გენერალური შტატები (75+150 წევრი).
• ადმინისტრაციული დაყოფა. ნიდერლანდების სამეფო ადმინისტრაციულად იყოფა 12 პროვინციად (provincie): გელდერლანდი (ცენტრი - არნჰემი), გრონინგენი (გრონინგენი), დრენტე (ასენი), ზელანდია (მიდელბურგი), ლიმბურგი (მაასტრიხტი), ოვერიისელი (ზვოლე), სამხრეთი ჰოლანდია (ჰააგა), უტრეხტი (უტრეხტი), ფლევოლანდი (ლელისტადი), ფრისლანდია (ლეუვარდენი), ჩრდილოეთი ბრაბანტი (ჰერტოგენბოში), ჩრდილოეთი ჰოლანდია (ჰაარლემი).
• სამფლობელოები. ნიდერლანდებს აქვს ორი სამფლობელო კარიბის ზღვის აუზში: არუბა; ნიდერლანდის ანტილები.

[რედაქტირება] დემოგრაფია

• მოსახლეობა - 16.150 ათასი (2003), მათ შორის 83% ჰოლანდიელები, 11% ფლანდრიელები.
• ენები - ნიდერლანდული, ფრიზული.
• რელიგია - კათოლიციზმი - 40%, პროტესტანტიზმი - 40%.
• ქალაქები (ათ.) - ამსტერდამი (738), როტერდამი (600), ჰააგა (მთავრობის რეზიდენცია - 466), უტრეხტი (264), ეინდჰოვენი (206), ტილბურგი (200).

[რედაქტირება] ეკონომიკა

ნიდერლანდები მაღალგანვითარებული ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (403 მლრდ $) მსოფლიოში მე-12 ადგილი უკავია.

• ე.ე.პ. სტრუქტურა (%) - სოფლის მეურნეობა - 3, მრეწველობა - 28, მომსახურება - 68;
• ე.ე.პ. (1 სულზე) - 25.830 $.
• ექსპორტი - რძის პროდუქტები, ყვავილები, ბოსტნეული, ელექტრომოწყობილობანი.
• უდიდესი კომპანიები – ჰაინეკენი, ფილიპსი, შელ-ოილი, კლმ, იუნილევერი.
• ბიუჯეტი - 134,000 მლნ $. ვალუტა - ევრო (EUR); 2002 წლამდე ჰოლანდიური გულდენი.

[რედაქტირება] ისტორია

ნიდერლანდების დამოუკიდებელი სამეფო 1648 წელს - შეიქმნა. მე-17 საუკუნის განმავლობაში იგი უდიდესი საზღვაო სახელმწიფო იყო, რომელსაც მრავალი კოლონია ჰქონდა. 1830 წელს მას გამოეყო ბელგიის სამეფო.

[რედაქტირება] მემკვიდრეობა

• ამსტერდამი - ძველი ქალაქი, ეკლესიები: უდე-კერკი (XIV ს.), ნეუვე-კერკი (XV ს.), აუდე-კერკი (XVI ს.), სამეფო სასახლე (XVI ს.), რატუშა (XVIII ს.);
• გრონინგენი - ეკლესია აა (XIII ს.);
• მაასტრიხტი - ეკლესია ონზე (XI ს.), «ჯოჯოხეთის ჭიშკარი» (XIII ს.);
• მიდელბურგი - რატუშა (XV ს.);
• ბრედა — ტაძარი (XV ს.), ციხე-სიმაგრე (XIV ს.).

[რედაქტირება] ცნობილი ჰოლანდიელები

• მოგზაურები - ვილემ ბარენცი, აბელ ტასმანი,
• ფილოსოფოსები - ბარუხ სპინოზა, ერაზმუსი,
• მხატვრები - ვინსენტ ვან გოგი, ფრანს ჰალსი, რემბრანდტი, იოჰან ვერმეერი,
• მეცნიერები - კრისტიან ჰიუგენსი, ანტონი ვან ლევენჰუკი, თომას სტილტიესი, ჰენრიკ ლორენცი,
• სპორტსმენები - მაქს ეივე, იან ტიმანი, იოჰან კრუიფი, მარკო ვან ბასტენი, რუუდ გულიტი,
• ანა ფრანკი, მატა ხარი, პიტერ სტუივეზანტი.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:

ნიდერლანდი

ხ • გ • რ  ევროპის კავშირის წევრი ქვეყნები
ავსტრია · ბელგია · ბულგარეთი · გაერთიანებული სამეფო · გერმანია · დანია · ესპანეთი · ესტონეთი · ირლანდია · იტალია · კვიპროსი · ლატვია · ლიტვა · ლუქსემბურგი · მალტა · ნიდერლანდი · პოლონეთი · პორტუგალია · რუმინეთი · საბერძნეთი · საფრანგეთი · სლოვაკეთი · სლოვენია · უნგრეთი · ფინეთი · შვედეთი · ჩეხეთი