Wikipedia:Sandkassinn/Forsíða

Grein mánaðarins

Morðbréfamálið var mál sem kom upp undir lok 16. aldar og varðaði nokkur bréf sem komu fram um 1590 og hermdu upp á Jón Sigmundsson lögmann þrjú morð. Bréfin voru til þess ætluð að gera að engu kröfu afkomenda Jóns um eignir hans, sem Gottskálk Nikulásson biskup hafði haft af honum í málaferlum. Eftir siðaskipti var Guðbrandur Þorláksson biskup fenginn til þess af fjölskyldu sinni að endurheimta eignir Jóns Sigmundssonar afa síns. Í fyrstu varð honum vel ágengt, en þegar hann krafðist jarðanna Hóls og Bessastaða í Sæmundarhlíð í Skagafirði lenti hann gegn Jóni Jónssyni lögmanni og frændum hans af Svalbarðsætt. Fram komu fjögur „morðbréf“ sem ónýttu kröfu Guðbrands, en hann varðist með útgáfu svokallaðra morðbréfabæklinga þar sem hann hrekur bréfin og sýnir fram á að þau séu fölsuð. Þessum átökum lauk með því að Guðbrandur hætti embætti sínu og þurfti að lokum að greiða háa sekt fyrir rógburð.

Atburðir 5. september

• 1896 - Suðurlandsskjálfti hinn síðari olli skemmdum á fjölda bæja í Árnessýslu, 10 dögum eftir að fyrri skjálftinn reið yfir.
• 1910 - Berklahælið á Vífilsstöðum tók til starfa undir stjórn Sigurðar Magnússonar yfirlæknis.
• 1914 - Orrustan við Marne hófst þar sem herir Breta og Frakka stöðvuðu sókn Þjóðverja til Parísar.
• 1942 - Fjórir drengir slösuðust og skemmdir urðu á húsum er þýskar sprengjuflugvélar gerðu loftárás á Seyðisfjörð.
• 1972 - Togvíraklippum var beitt á breskan landhelgisbrjót í fyrsta sinn og tókst að klippa á víra togara í 82 skipti á rúmlega einu ári.
• 1987 - Háskólinn á Akureyri var settur í fyrsta sinn. Á fyrsta starfsári skólans voru nemendur 47.
• 1989 - Leikarar úr Leikfélagi Reykjavíkur fluttu sig formlega úr Iðnó yfir í Borgarleikhúsið.

Mynd dagsins

Vissir þú ...?

• ... að Hjörsey (5,5 km²) er þriðja stærsta eyjan við Ísland?
• ... að Peter Adler Alberti (sjá mynd) dómsmálaráðherra Danmerkur og Íslandsráðherra dó árið 1932 af völdum áverka eftir að sporvagn keyrði á hann?
• ... að bandaríski rithöfundurinn J. D. Salinger hefur ekki veitt viðtal síðan 1980 og hefur ekki gefið út verk síðan 1965?
• ... að falli laufblöð af plöntu á haustin er hún sögð sumargræn, en ef ekki er hún sígræn?
• ... að MiFID er tilskipun samþykkt 1. nóvember 2007 sem kveður á um aukna samkeppni og neytendavernd í fjárfestingaþjónustu innan EES?
• ... að Æskulýðsráð Reykjavíkur, stofnað 1956, sá í byrjun um rekstur „tómstundaheimilis“ við Lindargötu?

Efnisyfirlit

Náttúruvísindi og stærðfræði Dýrafræði – Eðlisfræði – Efnafræði – Grasafræði – Jarðfræði – Landafræði – Líffræði – Náttúran – Stjörnufræði – Stærðfræði – Vistfræði – Vísindaleg flokkun – Vísindi Tækni og hagnýtt vísindi Fjarskiptatækni – Iðnaður – Internetið – Landbúnaður – Lyfjafræði – Rafeindafræði – Rafmagn – Samgöngur – Stjórnun – Upplýsingatækni – Verkfræði – Vélfræði – Þjarkafræði Ýmislegt Dagatal – Efnisflokkatré – Flýtivísir – Handahófsvalin síða – Listi yfir alla lista – Listi yfir fólk – Listi yfir lönd – Nýjustu greinar – Nýlegar breytingar – Eftirsóttar síður – Stubbar – Potturinn – Gæðagreinar – Úrvalsgreinar

Mann- og félagsvísindi Félagsfræði – Fornfræði – Fornleifafræði – Hagfræði – Heimspeki – Mannfræði – Málfræði – Málvísindi – Menntun – Saga – Sálfræði – Tungumál – Tónfræði – Uppeldisfræði – Viðskiptafræði – Vitsmunavísindi Stjórnmál og samfélagið Atvinna – Borgarsamfélög – Félagasamtök – Fjölmiðlar – Fjölskylda – Fyrirtæki – Hernaður – Lögfræði – Mannréttindi – Umhverfið – Verslun Menning Afþreying – Bókmenntir – Byggingarlist – Dulspeki – Ferðamennska – Garðyrkja – Goðafræði – Heilsa – Höggmyndalist – Íþróttir – Kvikmyndir – Kynlíf – Leikir – List – Matur og drykkir – Myndlist – Tónlist – Trúarbrögð

Systurverkefni

Wikimedia Foundation hýsir einnig önnur verkefni:

	Wikiorðabók Orðabók og samheitaorðabók		Wikibækur Frjálsar kennslu- og handbækur		Wikivitnun Safn tilvitnana
	Wikiheimild Frjálsar grunnheimildir		Wikilífverur Safn tegunda lífvera		Wikifréttir Frjálst fréttaefni
	Commons Samnýtt gagnasafn		Meta-Wiki Samvinna milli allra verkefna		Wikiháskóli Frjálst kennsluefni og verkefni

Á öðrum tungumálum