Lingua castelá

Español ou castelán (Castellano ou español)
Falado en:	España, Hispanoamérica, Guinea Ecuatorial, Sáhara Occidental, Filipinas Minorías en predominio: Nos Estados Unidos Escasas minorías en: Andorra, Antillas Holandesas, Belice (130.000 falantes), Xibraltar, Haití, Israel, Marrocos, Sahara Occidental, Trinidad e Tobago e Turquía. Núcleos de inmigrantes en: Alemaña, Arabia Saudita, Brasil, Canadá, Francia, Italia, Xapón, Kuwait, República Checa e Suíza.
Total de falantes:	333 millóns (primeira lingua) 92 millóns (primeira ou segunda lingua)
Posición:	3
Clasificación xenética:	Indoeuropea  Itálica   Románica    Italo-occidental     Occidental      Galo-ibérica       Ibero-románica        Ibero-occidental         Español ou castelán
Escrita:	Alfabeto latino
Estatuto oficial
Lingua oficial de:	España, Arxentina, Bolivia, Chile, Colombia, Costa Rica, Cuba, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Guinea Ecuatorial, Honduras, México, Nicaragua, Panamá, Paraguai, Perú, Porto Rico, República Dominicana, Unión Europea, Uruguai e Venezuela.
Regulado por:	Asociación de Academias da Lingua Española
Códigos de lingua
ISO 639-1:	es
ISO 639-2:	spa
SIL:	SPN
O mundo hispanófono. Azul escuro, lingua oficial; azul medio, unha das linguas oficiais, baixo soberanía doutra lingua; azul claro, usada popularmente.

O castelán, ou español, é unha lingua romance do grupo ibérico, orixinaria de Castela. É falada en toda España e boa parte de América do Sur e centroamérica, como lingua materna por uns 340 millóns de persoas e por 450 como segunda lingua (estimacións de 2004). É a terceira lingua do mundo en número de falantes, despois do mandarín e do inglés, pero a segunda en relevancia, se se observa que o mandarín non actúa como lingua internacional.

[editar] Nomes

A lingua castelá ten dous nomes, español e castellano. Este último é o preferido dentro do territorio de España debido á presenza doutras linguas cooficiais (galego, catalán, éuscaro...); o primeiro é o máis utilizado no contexto internacional.

[editar] Historia

O nacemento da lingua castelá pode situarse na época da Reconquista, en terras de Cantabria. Ó longo de toda a Idade Media, estendeuse por España ó mesmo tempo que o reino de Castela ía arrebatando terreos a Al-Andalus. E moi parecido a o que se falba na Hespaña visigótica antes da desastrosa lid de Guadalete.

A posterior política centralizadora dos reis da España unificada (dende os Reis Católicos) levouna a converterse, durante moitos anos, na lingua de prestixio en todo o territorio do Estado, tanto na metrópole como nas colonias en América, Filipinas, etc.

Na actualidade, atópase estendida pola meirande parte do territorio de España e América Central e do Sur (agás Brasil e outros estados como Surinam, Güiana, Güiana Francesa, etc.). Conta con importantes comunidades de falantes en Estados Unidos e moitos outros lugares do mundo.

[editar] Variantes e lingua estándar

Debido á grande extensión dos territorios nos que é falada, a lingua castelá conta cunha importante variedade dialectal. Así e todo, as diferenzas entre dialectos non son tan grandes como para prexudicar gravemente á intercomprensión. A Real Academia Española é a encargada de establece-la forma estándar do castelán. Tradicionalmente, baseouse na fala peninsular para facelo; nos últimos anos, levou a cabo un importante labor para incluír tódalas variedades americanas dentro do seu dicionario e a súa gramática.

Os pronomes persoais de segunda persoa son un dos principais elementos de diferenciación entre dialectos. Na maioría da España peninsular, utilízase tú para o singular e vosotros para o plural, reservando as formas usted e ustedes para o trato formal. En toda América Latina, existe unha única forma de plural na segunda persoa (ustedes); en Arxentina, Uruguai e Paraguai, utilízase vos para a segunda persoa singular (este uso aparece tamén en moitos outros países latinoamericanos, pero non se atopa tan estendido a tódolos niveis sociais coma neses tres).

Existen tamén diferenzas fonéticas (coma o seseo) e léxicas.

[editar] Trazos caracterizadores respecto doutras linguas románicas

• perda do F- inicial latino;
• enxordecemento do sistema de sibilantes;
• ditongamento das vogais breves medias latinas;
• artigo masculino antianalóxico el;
• orde de constituíntes SVO (suxeito-verbo-complementos);
• existencia dunha consoante fricativa interdental xorda.

[editar] Táboa de vocabulario

Esta táboa presenta unha comparativa do occitano con outras linguas romances.

Existe unha versión da Wikipedia en Lingua castelá.

	Linguas oficiais da Unión Europea
Búlgaro | Checo | Dinamarqués | Neerlandés | Inglés | Estoniano | Finés | Francés Alemán | Grego | Húngaro | Irlandés | Italiano | Letón | Lituano | Maltés Polaco | Portugués | Romanés | Eslovaco | Esloveno | Castelán | Sueco
Fonte: Sitio da Unión Europea