Suðurafrika

Suid-Afrika
Republic of South Africa
Afrika borwa
Lýðveldi Suðurafrika

(Flagg Suðurafrika) Mynd:Coat of arms of South Africa.svg (Skjaldarmerki Suðurafrika)
Tjóðarmotto: !ke e: ǀxarra ǁke
Tjóðsangur: Suðurafrikas Tjóðsangur
Alment mál	Afrikaans, Enskt og 9 afrikonsk mál
Høvuðsstaður	Pretoria, Høvdastaður og Bloemfontein
Forseti	Thabo Mbeki
Átrúnaður	Kristindómur 47% Aðrir 53%
Fullveldi	31. mai 1910 (frá Stóra Bretland)
Vídd  - tilsamans  - vøtn (%)	1,221,037 km² -
Íbúgvar  - tilsamans 2007  - tættleiki	47 900 000 39/km²
Gjaldoyra	Rand (ZAR)
Tíðarzona	UTC +2
Alnet økisnavn	.za
Telefonkota	+27
Spenningur

Suðurafrika er stórt land í syðra-Afrika við uml. 48 mió íbúgvar. Í Suðurafrika eru tríggir høvuðsstaðir: Ríkisfyrisitingin er í Pretoria, dómstólarnir í Bloemfontein og tingið í Høvdastaði. Londinum hevur mark við 6 lond: Lesoto, Svasiland, Mosambik, Simbabvi, Botsvana og Namibia. Tað sjálvstýrandi kongsveldið Svasiland og kongsveldið Lesoto liggur inni á landinum.

[rætta] Søga

Nelson Mandela (18. juli 1918 - )

Alla 20. øld er næstan helvtin av øllum gulli í heiminum komin úr gullnáminum í Witwatersrand við Johannesburg. Enn kemur triðingurin av øllum gulli, høgt verður í heiminum, haðan.

Í 1994 setti Suðurafrika hvítu minnilutastýrisskipan sína úr gildi og tók við fjølmentaðari meirilutastýrisskipan. Afrikanski Tjóðskaparflokkurin (ANC) stóð á odda fyri stjórnini. Síðan 1948 hevði suðurafrikanska stjórnin rikið rasuskilnaðarpolitikk, og bara tey hvítu høvdu havt alt valdið. Sum frá leið avbyrgdi umheimurin Suðurafrika, og rasuófriðurin í landinum vant upp á seg. Síðan ANC-ovastin Nelson Mandela var valdur til forseta í Suðurafrika, er apartheidskipanin tikin av, og umheimurin hevur aftur tikið upp samband við landið. Politikkurin í Suðurafrika hevur ávirkað alt syðra Afrika. Suðurafrika royndi at steðga menningini í grannalondunum, ið vóru ímóti apartheid. Landið stuðlaði uppreistrarliðum, sum bardust ímóti stjórnini í Angola og Mosambik og hjálpti teimum, ið vórðu ímóti, at tey svørtu fingu politiska valdið í Simbabvi og Namibia. Tá ið apartheidpolitikkurin varð tikin av av í 1994, batnaðu viðurskiftini ímillum Suðurafrika og grannalondini.

Tá ið apartheidskipan var í gildi, var eisini rasuskilnaður í ítrottarkappingum. Svørt og hvít sluppu ikki at vera á sama liði. Tað hevði við sær, at Suðurafrika slapp ikki við í altjóða ítróttarkappingar. Í 1995 vann Suðurafrika landsliðið, nevnt Springboks, heimsmeistaraheitið í rugby.

[rætta] Fólkið

Ein liður í illa lýdda og órættvísa apartheidpolitikkinum var, at svartir verkamenn og húski teirra vórðu noydd at flyta úr stóru býunum og skuldu búgva í serligum býarøkjum langt burtur frá arbeiðsplássi sínum. Størsta og kendasta býarøkið er Soweto. Har búgva fleirri enn ein millión fólk. Hvønn einasta dag mega svartir arbeiðarar koyra í tímar í fullum bussum og tokum úr Soweto til námini og ídnaðarvirkini í grannabýnum Johannesburg.

Mong fólkasløg búgva í Suðurafrika, og har eru 11 almenn mál. Eitt av hesum fólkasløgum, ndebela, er gitið fyri sermerktu hús síni, ið eru prýdd við litføgrum mátingarligum myndum. Konufólkini røkja húsini, og tey mála útveggirnar á hvørjum vári.

Nógvur ídnaður er í landinum, og har er nógv fíggjarvirksemi í øllum Afrika. Men stóri fólkavøksturin og vaksandi arbeiðsloysi leggja trýst á vælferðina.

Best dámdu ítróttir í Suðurafrika eru fótbóltur, kurvabóltur og rugby.

[rætta] Landafrøði

Í Suðurafrika eru tríggir høvuðsstaðir: Ríkisfyrisitingin er í Pretoria, dómstólarnir í Bloemfontein og tingið í Høvdastaði.
Veðurlagið er lýtt og turt, og jørðin er fruktagóð.

[rætta] Landslutur

Landslutur í Suðurafrika

[rætta] Sí eisini

• Afrika
• Johannesburg
• Høvdastaður
• Apartheid