کبوتر

برخی اطلاعات این بخش یا مقاله اثبات نشده‌اند و ممکن است قابل اعتماد نباشند. درستی آنها باید بازنگری شود و در صورت لزوم تغییرات مناسب در آن اعمال شود. شیوهٔ ارجاع به منابع را ببینید.
مطالبی که درستی آن‌ها اثبات نشود، احتمالاً در آینده حذف خواهند شد.

كبوتر

كبوتر پرنده اي است از خانواده Columbiforms كه به دو صورت وحشي واهلي يافت مي شود ورنگ ها ونژادهاي مختلفي دارد كه معروف ترين آن ها كبوتر خانگي وكبوتر صحرايي است . نام علمي كبوتر خانگي Clumba domestica است كه در زبان انگليسيDove وPigeon ودر زبان فرانسه Pigeon و Colombe ناميده مي شود . نام علمي كبوتر صحرايي ، Columba Livia است كه نام انگليسي آن Wild Pigeon ونام فرانسه أن Biset يا Pigeon Sauvage مي باشد . به اين پرنده در زبان عربي ، حمام ودر تركي ، گورچين گويند . واژه كبوتر يك واژه اصيل فارسي است كه از دو واژه كبود ( آبي ) وتر تشكيل شده است . در زبان سانسكريت به آن Kap^ota ودر زبان پهلوي به آن Kapotar مي گفته اند . در فارسي محاوره اي متداول ، به كبوتر ، كفتر مي گويند كه مبدل كبوتر است ونام هاي محلي آن در كردستان وكرمانشاه كوتر ، كموتر ودر بعضي نقاط جنوب كپتر وكبتر است . در فرهنگ لغتنامه دهخدا ، نام هاي زير به اين پرنده نسبت داده شده است : كفتر ، كبتر ، حمام ، حمامه ، نامه بر، كوتر ، عفد ، فاخته ، سعدانه ، صلصله وبالاخره ورقاء .

[ویرایش] رده بندي علمي كبوتر

كبوتر در رده بندي علمي جايگاه زير را دارد : Charadi Formes راسته Order Columbida زير راسته Sub - Order Columba جنس Genus

Livia Domaestica                       گونه    Species

قابل ذكر است كه جمع آوري اطلاعات در مورد گونه هاي كبوتر ، با توجه به فراواني آن ها واختلاف صفات ، رنگ ها وشكل آنان ، كار چندان آساني نيست چرا كه آميزش گونه هاي مختلف با هم ، بسيار رواج دارد واين آميزش ها باعث پديد آمدن گونه هاي جديد شده است برخي معتقدند كه انواع كبوترها ، از هزارگونه نيز بيشتر است .

[ویرایش] تاريخ اهلي شدن كبوتر:

تاريخ دقيق پيدايش كبوتر وزمان اهلي شدن واستفاده از آن در جنگ وصلح به درستي معلوم نيست ، ولي آن چه مسلم است اين است كه از سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح ، كبوتر در مصر وجود داشته وفراعنه مصر ، به عنوان پيك از آن استفاده مي كردند وحتي آن را پرنده اي مقدس مي دانستند . يوناني ها هم چندين هزار سال قبل از ميلاد از كبوتر به عنوان قاصد استفاده مي كردند ونام برندگان ورزش هاي المپيك را به پاي آن ها مي بستند وبه وطن شان مي فرستادند . پس از مصر ، ايران ، چين ، يونان وروم از قديمي ترين مراكز پرورش وتربيت كبوتر در اعصار گذشته بوده اند . تاريخ نشان مي دهد كه كورش كبير ، براي ارسال اخبار محرمانه به نقاط مختلف كشور پهناور خود ، كبوتراني در اختيار داشته وجولیوس سزار ، امپراتور روم ، اولين كسي بوده كه براي فتح گال ( فرانسه امروزي ) از كبوتران نامه بر استفاده كرده است . دريانوردان فنيقي وقبرسي ، در هنگام سفر كبوترها را با خود مي بردند وپس از رسيدن به مقصد ، آن ها را با نامه هايي به محل سكونت خود مي فرستادند ، تا خانواده هايشان را از وضعيت وتاريخ بازگشت خود مطلع سازند . در كشورهاي ياد شده ، پرورش متراكم كبوتر متداول بوده ، بشر با ساختن برج هايي ، كه امروزه كبوترخانه ناميده مي شود وحفره هاي زيادي دارد ، كود اين پرنده را جمع آوري مي كرده است ، اين رسم هنوز در كشور ما متداول است .

[ویرایش] کبوتر بازي در ايران :

كبوتر بازي يكي از بازي های سنتي ايرانيان به شمار مي رود واين بازي منحصراً به مردان اختصاص داشت وامروزه نيز در اكثر شهرهاي ايران هنوز هم رواج دارد . اصولاً كبوتر بازي در ايران به دو شكل مختلف انجام مي شود : شكل اول رقابت بازيكنان بوسيله كبوتران در حين پرواز وشرط بندي بين صاحبان كبوتر است . در اين روش كبوتر باز مي كوشد كبوتران حريف را در حين پرواز به بام خود بكشاند وآن ها را تصاحب كند .

[ویرایش] جايگاه ومحل نگهداري كبوتر

جايگاه نگهداري كبوترها بسيار متفاوت مي باشد وبرحسب محل نگهداري آن ها در منازل ، پشت بام ها ويا برج ها ي مخصوص در مزارع متغيير است ، ولي به هرحال اين جايگاه به صورت يكي از اشكال زير مي باشد : 1 . در صورت نگهداري كبوتر در خانه ، معمولاً جايگاه آن ها را از قفس هاي چوبي ، فلزي ، جعبه هاي حلبي ، سنگ هاي ساختماني ويا چيزي نظير آن مي سازند . اين جايگاه ها معمولاً كوچك بوده وبراي يك تا دو جفت پرنده ساخته مي شود . 2 . كبوترهايي كه بر روي پشت بام ها ويا در مزرعه نگهداري مي شوند . در قفس هاي بزرگي كه از چوب يا فلز ويا حلبي ساخته شده ، جاي داده مي شوند . اين قفس هاي بزرگ معمولاً داراي يك يا چند در كوچك يا بزرگ است كه به كبوترها اجازه ورود وخروج مي دهد وگاهي اوقات آشيانه هاي كوچكي به اندازه 40 × 50 × 40 سانتي متر براي هر دو جفت كبوتر در داخل آن تعبيه مي شود . اندازه قفس هاي بزرگ معمولاً 3 × 2 ×2 متر است كه گنجايش 50 جفت كبوتر را دارد.

کبوتران را به سه گروه تقسیم می كنند.

کبوتران وحشی (چاهی ـ صحرایی)
کبوتران خانگی
کبوتران نامه بر

[ویرایش] کبوتران وحشی

دسته‌ای از کبوتران هستند که به صورت گروهی در شهرها و حومه شهر دیده می‌شوند وبعد از بلوغ(حدود۸ تا ۱۲ماه پس از تولد بسته به نژاد) با انتخاب جفت، زاد و ولد حیرت انگیزی می کنندکه در نوع خود جالب است. عموماً کبوتران وحشی، خاکستری و گاه سیاه خاکستری هستند که با آمیخته شدن با نسل کبوتران خانگی که وحشی شده‌اند،اینگونه کبوتران را با تلفیقی از رنگ‌های کبوتران وحشی وخانگی میتوان شناخت.مانند همه گونه‌ها ۲ تخم می گذارند و بعد از ۱۴تا ۱۹ روز (بسته به شرایط محیط)جوجه‌ها به دنیا می آیند وتا دو روز از نوعی شیر مخصوص (پرنده محتویات معده را که کاملاً آسیاب شده و با آب مخلوط کرده، به نوعی شیره تبدیل می کند)جوجه هایش راتغذیه می کند.نوع نر پرنده، معمولاً بزرگ تر (به لحاظ جثه و حجم جمجمه)از نوع ماده، قابل شناسایی است.نوع ماده با جثه‌ای کوچک‌تر و نوکی درازتر از نوع نر قابل شناسایی است.

كــبـوتــر

كــبـوتــر وحشی، میلان، ایتالیا

[ویرایش] کبوتران خانگی

از قدیم از پرندگان خانگی بوده و دارندگان این حیوان را کبوتر باز می گويند.کبوتران خانگی به علت تغذیه مناسب و شرایط استراحت گاه (از لحاظ جثه) از همنوعان وحشی خود بزرگ‌ ترند.کبوتران خانگی را معمولاً آموزش میدهند تا خانه صاحبش را مرگز قطب نمای درونی خود قرار دهد و جلد شود. از این غریزه ذاتی برای آموزش آنها استفاده می‌شود و مسابقاتی نیز برای محک زدن این قدرت بر گزار می‌شود که معمولاً کبوتران بازنده به صاحب کبوتران برنده میرسند. برای جلد کردن کبوتر، معمولاً پرهای کبوتر را (به غیر از شه پر) میبرند (قیچی می کنند)و مدتی بسته به خصوصا نژاد حیوان نگهداری می‌کنند تا قطب نمای درونی حیوان تغییر مرکز داده وخانه جدید را مرکز قطب نما کند.کبوتر بازان خاطرات فراوانی از کبوترانی دارند که بعد از سالها به خانه قبلی خود باز گشته اند و هیچ گاه این قطب نما تغییر نکرده‌است. اساسا نژاد کبوتران اصیل را در ظاهر و جمجمه و میزان وفا داری (جلد بودن)به اولین خانه میدانند.

[ویرایش] کبوتر نامه بر

دو نوع هستند از لحاظ جثه که گونه اول جثه‌ای بسیار بزرگ تر از کبوتران چاهی و خانگی دارد که پاهای بزرگ و قرمز شفاف از ویژگی‌های خاص این نوع است که رفته رفته در خطر انقراض قرار گرفته‌است.گونه دوم کاملاً شبیه به کوتران وحشی است که فقط توانایی دوقطبی بودن را دارد.یعنی حیوان بر اثر آموزش توانایی دارد که دو نقطه جغرافیایی را مرکز قطب نمای خود قرار داده و از یاد نبرد.

کبوترها لانه خودرا بر درخت ویا روی زمین ویا در ساختمان ها می‌سازند. به ندرت اتفاق می‌افتد کبوترها درون تنه درختان، یا توی سوراخهای زمین آشیانه بسازند. طرز لانه ساختن آنها بسیار ساده‌است. کبوترهای ماده حد اکثر ۲ وحداقل یک تخم می‌گذارند، رنگ تخم بیشتر کبوترها سفید است.

[ویرایش] منابع قابل استفاده

عطاءالله، سمیر،. (موسوعة المعلومات العامة) . دار عطاءالله للنشر والتوزیع، بیروت، لبنان، چاپ هشتم، سال انتشار ۱۹۸۴ میلادی به (عربی).
مقدس ، احسان (1380 )پرورش وبيماری های كبوتر، انتشارات پرتو واقعه ، چاپ سوم 1384 تهران