ویکی‌پدیا:فارسی‌نویسی

توجه! اگر نمی‌توانید نوشته‌های این صفحه را با استفاده از صفحه‌کلید خود بنویسید، به احتمال زیاد راه‌انداز (Driver) صفحه‌کلیدتان استاندارد نبوده و برای نوشتن مقاله در ویکی‌پدیا مناسب نیست.

اگر قادر به نصب امکانات جدید در رایانه‌ی خود هستید (یعنی مثلاً از رایانه‌ای عمومی استفاده نمی‌کنید) مراحل زیر را دنبال کنید وگرنه، مشکل خود را در میز کمک یا کانال آی‌آرسی مطرح کنید. برای استفاده‌ی بهتر از ویکی‌پدیای فارسی لازم است با دنبال کردن مراحل زیر رایانه‌ی خود را تجهیز کنید. ممکن است به لوح‌ فشرده (CD) سیستم عامل خود نیاز داشته باشید.

[ویرایش] نصب راه‌انداز استاندارد صفحه‌کلید فارسی در ویندوز

[ویرایش] ویندوز Vista (ویستا)

راه‌انداز صفحه‌کلید فارسی‌ای که شرکت مایکروسافت در ویندوز ویستا تعبیه کرده است، در مورد نویسه‌های فارسی «ک» و «ی» اصلاح شده اما هنوز دارای کاستی‌هایی است. از جمله این که در این نسخه از راه‌انداز، نویسه‌های اعداد فارسی پیش‌بینی نشده‌اند (هنوز اعداد به صورت لاتین وارد می‌شوند)، نویسه‌های گیومه (« و ») جا‌به‌جا قرار گرفته‌اند، مکان نویسه‌ی «پ» درست نیست و نویسه‌ی نیم‌فاصله نیز وجود ندارد. برای اصلاح این مشکل به این صورت عمل کنید:

۱- راه‌انداز درست صفحه‌کلید فارسی را از این جا دریافت کرده و آن را از حالت Zip بیرون آورید.

۲- به مسیر C:\\Windows\System32 رفته، پرونده‌ی KBDFA.dll را یافته و روی آن راست‌کلیک کنید.

۳- به سربرگ «Security» رفته و در بخش پایینی آن، دکمه‌ی «Advance» را بزنید.

۴- به سربرگ «Owner» رفته و در بخش پایینی آن، دکمه‌ی «Edit» را بزنید.

۵- در بخش «Change Owner To» نام کاربری خود را برگزیده و سپس دکمه‌ی «OK» را در این صفحه و صفحه‌ی بعد، بزنید.

۶- در بخش بالایی سربرگ «Security» دکمه‌ی «Edit» را زده، در قسمت بالای پنجره‌ی تازه گزینه‌ی «Users (*\Users)‎» را انتخاب کرده؛ در بخش پایین همین صفحه، مربع مربوط به «Full Control» را علامت بزنید. دکمه‌ی «OK» را در این صفحه و صفحه‌ی بعد فشار دهید.

۷- اکنون پرونده‌ای را که دریافت کرده‌اید (اصلاح‌شده) جایگزین این پرونده کنید.

[ویرایش] ویندوز XP (و ۲۰۰۰)

۱- اطمینان حاصل کنید که قادر به باز کردن پرونده‌های فشرده با بافت "zip" هستید. ویندوز ایکس‌پی به طور پیش‌فرض قادر به بازکردن این گونه پرونده‌هاست ولی در ویندوز ۲۰۰۰ ممکن است نیاز به نصب برنامه‌ای جانبی مثل winzip داشته باشید.

۲- صفحه‌کلید استاندارد فارسی را از اینجا دریافت کنید و «زیپش» را باز کنید و محتویات را جایی ذخیره کنید. به محل ذخیره بروید و روی Persian.msi دوکلیک کنید.

توجه: در صورتی که قادر به نوشتن فارسی (حتی با صفحه‌کلیدی غیراستاندارد) هستید به انجام بعضی از کارهای زیر نیازی نخواهید داشت. اگر مرحله‌ای پیشتر انجام شده بود به مرحلهٔ بعدی بروید.

۳- باید سیستم عامل را برای پشتیبانی کامل از زبان‌های شرقی آماده کنید. دکمهٔ Start (معمولا در گوشهٔ چپ در پایین صفحهٔ نمایش) را فشار دهید. فهرستی باز می‌شود، گزینهٔ Control Panel را انتخاب کنید.

۴- پنجرهٔ جدیدی باز می‌شود که بنا به ترجیحات قبلی چیدمان مختلفی خواهد داشت. به دنبال نمادDate, Time, Language, and Regional Options بگردید و با دوبار فشار پیاپی موشی آن را باز کنید. اگر این انتخاب را پیدا نکردید به قدم بعدی بروید.

۵- نماد Regional and Language Options را پیدا کنید و آن را باز کنید.

۶- ستون Languages را فشار دهید. کنار Install files for complex scripts and right-to-left languages (including Thai)‎ ضربدر بزنید. در این مرحله ممکن است به سی دی سیستم عامل برای بار گذاری برنامه نیاز باشد که طی پیغامی آن خواسته میشود وباید سی دی سیستم عامل را در رایانه برای ادامه قرار داد.و پس از آن، در بعضی موارد ممکن است سیستم عامل بخواهد که رایانه را باز آغاز (restart) کند، موافقت کنید و بعد از راه‌اندازی دوباره مراحل یک تا سه را دوباره دنبال کنید.

۷- در همان ستون Languages دکمهٔ Details... را فشار دهید.

۸- دکمه‌ی Add را فشار دهید. در زیر جمله‌ی Input language فهرستی وجود دارد، آن را فشار دهید. انتخاب‌های Farsi را مشخص کرده و از آن میان Persian Experimental Keyboard را انتخاب کرده و OK را فشار دهید. با فشار دادن چندباره‌ی OK باقی پنجره‌ها را ببندید. اگر تا این مرحله رایانه را باز آغاز نکرده‌اید آن را انجام دهید.

اگر با حرف «ی» مشکل دارید و به حرف بعدی نمی‌چسبد قلم‌های استاندارد نصب کنید.

[ویرایش] ویندوز ۹۸ یا ME

[ویرایش] صفحه‌کلید فارسی در مکینتاش

پشتیبانی کامل زبان فارسی در سیستم عامل مک‌اواس ۱۰ (Mac OS X) بطور خودکار نصب می‌شود و نیازی به نصب هیچ برنامهٔ اضافی نیست. برای فعال کردن صفحه‌کلید فارسی:

۱- از منوی اپل (سمت چپ بالای صفحه)، دستور System Preferences را انتخاب کنید.

۲- روی International که با نماد پرچم سازمان ملل مشخص شده، کلیک کنید.

۴- از لیست زبان‌ها، گزینه‌ی Persian را انتخاب کنید.

پس از انتخاب صفحه کلید فارسی، شماره‌ها بطور صحیح به فارسی تایپ می‌شوند و برای تایپ فاصلهٔ مجازی باید از کلید مبدله به همراه فاصله (Shift+Space) استفاد کرد.

[ویرایش] صفحه‌کلید در لینوکس

در سیستم‌های لینوکس یا گنو/لینوکس از صفحه‌کلید استاندارد فارسی استفاده می‌شود و مشکل ي و ك عربی وجود ندارد و فاصلهٔ مجازی با shift+space وارد می‌شود. باید توجه داشت که در لینوکس محیط‌های رومیزی مختلفی وجود دارد و تنظیم صفحه‌کلید برای محیط‌های مختلف اندکی تفاوت می‌کند. دو تا از این محیط‌ها از دیگران معروف‌اند:

۲- کی‌دی‌ای محیط سومی هم با نام ایکس‌ف‌ث‌ئی (Xfce) وجود دارد که برای رایانه‌های کهنه‌تر و کم‌قدرت‌تر است و برای اجراشدن نیاز به حافظه‌ی بسیار کم‌تری دارد. در زیر شیوه‌ی نصب صفحه‌کلید برای هر یک از این محیط‌ها توضیح داده خواهد شد. توجه شود که در بعضی لینوکس‌های فارسی (مثل لینوکس شریف) صفحه‌کلید فارسی به طور پیش‌فرض فعال است.

[ویرایش] گنوم

توجه کنید که برای راه‌اندازی صفحه‌کلید فارسی در گنوم نیازی به دسترسی مدیریتی ندارید. بنابراین فقط کافی‌است که یکی از کاربران رایانه باشید تا بتوانید صفحه‌کلید فارسی را برای خود نصب کنید.

۳- دکمهٔ Add را بفشارید و صفحه‌کلید را انتخاب کنید. به طور پیش‌فرض برای تغییر صفحه‌کلید باید دو دکمهٔ Alt را هم‌زمان فشرد. با رفتن به زبانهٔ Layout options می‌توان تنظیمات پیش‌فرض را تغییر داد.

[ویرایش] کی‌دی‌ای

۱- به Control Center بروید. ( از طریق منوی اصلی(K Menu) یا با فشردن Alt+F2 پنجرهٔ Run ظاهر می‌شود و می‌تواند دستور kcontrol را وارد کنید. )

۳- با فعال کردن Keyboard Layouts می‌توانید زبان فارسی (Iran) را به فهرست اضافه کنید.

۴- با کلیک بروی پرچم کشوری که صفحه‌کلید آن فعال است می‌توانید صفحه‌کلید را عوض کنید.

۵- می‌توانید در Regional & Accessibility --> Keyboard Shortcuts گزینه‌ی Swtich to Next Keyboard Layout دکمه‌ی تعویض صفحه‌کلید را تغییر دهید.

[ویرایش] ایکس‌ف‌ث‌ئی

در این محیط رومیزی امکان فعال‌سازی صفحه‌کلید از طریق واسط کاربر گرافیکی وجود ندارد و باید پرونده‌ی تنظیمات را دستی تغییر داد. برای فعال‌سازی باید با سطح دسترسی root تغییرات زیر را انجام دهید.
با ویرایشگر مورد علاقه‌ی خود‎ /etc/X11/xorg.conf را برای ویرایش باز کنید. بخشی از پرونده به صورتی شبیه این است:

Section "InputDevice"
     Identifier  "Keyboard0"
         Driver      "kbd"
         Option      "XkbModel" "pc105"
         Option      "XkbLayout" "us"
         Option      "XkbOptions" "lv3:lwin_switch"
    EndSection

خط Option "XkbLayout" "us"‎ را به Option "XkbLayout" "us,ir"‎ تغییر دهید. همچنین خط Option "XkbOptions" "lv3:rwin_switch"‎ را به Option "XkbOptions" "lv3:rwin_switch,grp:alts_toggle"‎ تغییر دهید. ممکن است این خط دوم وجود نداشته باشد. در این صورت کافی‌است که آن را اضافه کنید. این خط دوم به سیستم می‌گوید که با فشردن توأمان دو کلید Alt صفحه‌کلید تغییر کند. پرونده را ذخیره کنید و سیستم را از نو راه اندازید.

[ویرایش] قلم مخصوص ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا در پوستهٔ پیش‌فرض خود به ترتیب از سه قلم Tahoma و Roya و Sans-serif استفاده می‌کند. قلم Roya در بیشتر رایانه‌ها وجود ندارد و ممکن است اندازهٔ قلم وب‌گاه با استفاده از Tahoma بزرگ به نظر برسد.

[ویرایش] قلم‌های استاندارد

مجموعه‌ای از قلم‌های پرکاربرد در پردازشهای متن فارسی با استاندارد یونی‌کد را می‌توانید از اینجا بارگیری کنید. پس از دریافت پرونده که به صورت فشرده‌است لازم است که قلمها را به کمک نرم‌افزاری مثل unzip باز کنید تا قابل استفاده شوند. پس از باز کردن باید پوشه‌ای با نام farsifonts-0.4 شامل ۱۴ پرونده داشته باشید که ده‌تای آن‌ها پسوند ‎.ttf داشته باشند.

[ویرایش] راهنمای نصب قلم در لینوکس

در اکثر توزیع‌های لینوکس، می‌توانید فقط برای خودتان یا برای همهٔ کاربران قلمها را نصب کنید:

[ویرایش] راهنمای نصب قلم در ویندوز

در صورتی که سیستم خطایی مبنی بر وجود قلم‌ها روی ماشین گرفت، ابتدا قلمهای همنام را در پنجره‌ی Fonts پیدا کرده و حذف کنید. (ممکن است که سیستم، اجازه‌ی حذف بعضی از قلم‌ها را ندهد. در این صورت لازم است سیستم را دوباره راه‌اندازی (reboot) کرده و در حالت safe mode، قلم‌ها را حذف کنید.)

[ویرایش] فاصله‌ی مجازی

اگر از سیستم ‌عامل‌های محصول لینوکس (Linux) استفاده می‌کنید، در هنگام تایپ فارسی به راحتی می‌توانید هرجا که لازم است، کلیدهای [Shift]+[Space] را همزمان فشارداده و فاصلهٔ مجازی را اِعمال کنید. برای رعایت فاصله‌ی مجازی در محصولات مایکروسافت و سیستم عامل‌های XP و Vista از برنامه‌ی TrayLayout (که در بالا در مورد آن توضیح داده شد) استفاده می‌کنیم. TrayLayout این امکان را به راحتی در اختیار کاربران قرار می‌دهد که با فشردن همزمان کلیدهای [Shift]+[B] فاصله‌ی مجازی را اِعمال کنند. اما اگر از رایانه‌ی شخصی خودتان دور بودید یا جایی بودید که نرم‌افزار TrayLayout را در اختیار نداشتید، برای رعایت فاصله‌ی مجازی می‌توانید بجای فشردن کلید Space از زدن همزمان کلیدهای [Alt]+[0157] استفاده کنید. توجه داشته باشید که با زدن کلیدهای ترکیبی [Alt]+[0157] دیگر نیازی به فشردن کلید Space نیست. (همچنین توجه داشته باشید که هنگام تایپ 0157 از کلیدهای ماشین حسابیِ صفحه‌کلید (قسمت NumPad) استفاده کنید.)

[ویرایش] ویرایشگرهای برخط (آن‌لاین)

در صورت دسترسی نداشتن به صفحه‌کلید فارسی و وجود نداشتن امکان نصب آن (مانند وقتی که از یک رایانه‌ی عمومی استفاده می‌کنید) می‌توانید از ویرایشگرهای فارسی آن‌لاین استفاده کنید و متن را به ویرایشگر ویکی کپی کنید:

گشتن

جستجو

جعبه‌ابزار