Etxeorratz

Taipei 101, munduko eraikinik garaiena (Taipei)

Petronas Dorre Bikiak (Kuala Lumpur)

Sears Dorrea (Chicago)

Etxeorratz bat solairu edo garaiera askoko eraikina da. Etxeorratz bat eraikitzearen arrazoiak asko dira, lurzoruaren kostu handia, hiriaren ikur bat eraikitzeko nahia...

Etxeorratza definitzeko era asko daude, definiziorik erabilienaren arabera, 150 metro baino gehiagoko eraikina da etxeorratza. 300 metro baino handiagoak direnak supergaraiak izena hartzen dute. Dena dela, definizio gehiago ere badago.

Eduki-taula

[aldatu] Ezaugarriak

Etxeorratzak hainbat arrazoirengatik eraikitzen dira. Lurzoruaren prezioa garestia denean esaterako, eraikuntza enpresentzako ez da errentagarria izaten eraikin baxu bat altxatzea, eta horregatik eraikin bertikalagoak eraiki ohi dira. Lurzoruaren prezioa hirien erdiguneetan izan ohi da garestien, horregatik etxeorratzak normalean bertan egon ohi dira. Horrez gain, etxeorratzek boterea islatzen dute, eta ikur modura ere eraikitzen dira toki askotan.

Horrez gain, auzo edo gune berrien plangintza egiten denean ere, eraikin garaiak eraikitzen dira gune berri horietan. Esaterako Bilboko Abandoibarra auzo berriaren plangintzan, 165 metroko Iberdrola Dorrea auzo berriaren eraikinik garaiena eta ikurra izango da.

Etxeorratzak gaur egun kontinente guztietan topa daitezke, eta hainbat eredu ezberdinen arabera eraikitzen dira. Ameriketako Estatu Batuetan esaterako, etxeorratzak hirien erdigunean kokatzen dira. Gehienetan bulegoak biltzen dituzten dorreak dira, eta noizbehinka etxebizitza dorreren bat egon ohi da. Hiriaren erdigunea inguratuz, garaiera baxuko etxe eta bestelako eraikinak ageri dira.

Asiako herri gehienetan ordea, eta askotan leku falta dela eta, etxeorratzak hiri guztian zehar eraikitzen dira. Normalean, bulegoak biltzen dituzten dorreak erdigunean egoten dira, eta hiriaren gainontzekoan etxebizitza dorreak. Hong Kong hirian esaterako, hiriaren eraikinen %90a 20 solairutik gorako dorreak dira. Azken urteetan gero eta etxebizitza dorre garaiagoak eraikitzen ari dira gainera, adibidez 80 solairu dituen Sorrento dorre taldea.

[aldatu] Historia

Etxeorratza Chicagon sortu zen XIX. mende bukaeran. 1871. urtean, Chicagoko hiriak jasandako suteak, hiriaren gehiengoa deusezturik utzi zuen. Udalak, hiriaren berreraikuntzarako plangintza bat prestatu zuen hainbat arkitekto eta ingeniariren lana batuz, "Chicagoko eskola" izenaz ezagutzen den mugimendu historiografikoan. Hiriaren itxura berrian pentsatzerakoan, eraikin berriak hiriaren lehenagoko egituran zelan kokatu eta egitura seguruagoak eraikitzea erabaki zuten.

Mugimendu hartako kideen artean William Le Baronek, ordu arte ezezaguna zen tipologia berria proposatu zuen, etxeorratza. Etxeorratzak, dentsitatea bertikalki pilatzeko aukera ematen zuen, eta igogailuaren asmakizunarekin batera, teknikoki errezagoa da etxeorratzak eraikitzea. Horretarako, altzairuzko egitura metalikoak dauzkaten eraikin handiak altxatu zituzten. Munduko lehen etxeorratza 15 solairuko Reliance Building izan zen, Chicagon.

Laster etxeorratzak eraikitzeko moda New Yorkera ere zabaldu zen, XX. mende hasiera eta 1929ko krisialdi ekonomikoaren artean, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago eta New Yorkeko hiriak, lehia bizian aritu ziren, munduko etxeorratzik garaiena eraikitzeko. Lurraldeak bizi zuen egoera ekonomiko onaren islada, hainbat dorre eta eraikin berri altxatu ziren. 1933ean Empire State Buildinga inauguratu zenean, mende hasieran hasitako garaiari amaiera eman zitzaion.

Ondorengo gerrateetan etxeorratzen eraikuntzak etenaldia bizi izan zuen. 1960ko hamarkadan zehar ordea, berpiztu egin zen "etxeorratzen sukarra" eta New Yorken World Trade Centerreko dorre bikiak eraiki ziren, garai hartan munduko dorrerik garaienak 410 metrorekin. Dena den, handik gutxira Chicagon eraikitako Sears Dorreak munduko eraikinik garaienaren titulua kendu zion New Yorki.

[aldatu] Etxeorratzak Asian

Gaur egun ehundaka etxeorratz dago mundu osoan. Urteetan zehar Estatu Batuetan eraikitzen baziren ere, laster Europa eta Hego Amerikan ere eraikitzen hasi dira. Hong Kong hiriaren garapena 1960ko hamarkadan hasi zen, oraindik Erresuma Batuko kolonia zela. Horrez gain, Singapur, Hego Korea eta Japonian dorre itzelak altxatu ziren. Etxeorratzak Asiako hiri bizimoduaren parte bilakatu dira, ohikoak dira etorbide zabalak eta 50 solairutik gorako dorreak.

[aldatu] Txina

1990eko hamarkadatik aurrera Txinak gogor ekin dio etxeorratzak eraikitzeari. Herrialdeak bizi duen egoera ekonomiko onak (urtero BPGa %10 baino gehiago hazten da), eta nekazal guneetatik hirietara doan immigrazio handiak eraginda, dorreak eraikitzeko eskaria oso handia da. Hong Kongez gain, beste hiri askotan ere eraikitzen ari dira, Shanghai, Peking, Taipei, Chongqing eta abar. Shanghaiko hirian da nabarmenen eraikuntza garaietarako grin hori, duela hamar urte nekazal ortuak baino ez zeuzkan Pudongeko barrutian, gaur egun 500 etxeorratz baino gehiago daude, euretariko batzuk, Jin Mao Dorrea esaterako 400 metrotik gorakoak.

Horrez gain, 300 eta 400 metro inguruko dorreak eraikitzeko proiektuak Txinako hiri askotan ageri dira, Chongqing, Guangzhou, Harbin, Shenzhen, Pekin eta abar. Etorkizunean, etxeorratzaren paradisua izango da Txina

[aldatu] Etxeorratzak munduan

Burj Dubai beste etxeorratzen aldean

Txinaz gain ordea, beste hiri eta herrialde askotan ari dira etxeorratz berriak eraikitzen. Horren adierazgarri nagusiena Dubai da. Duela hogei urte, hiri txikia baino ez zena, gaur egun milioi t'erdi biztanle baino gehiago dituen hiria da, etxeorratzak eraikitzeko dozenaka proiektu daude Dubain. Eraikuntzako sektorearen adituen arabera, munduko garabien %15a hiri honetan aurkitzen da. Dorre berri horietako batzuk gainera, munduko eraikinik garaienak izango dira, Burj Dubai dorrea esaterako, 700 metro baino gehiago izango dituela aurreikusten da.

Panama Hirian bestalde, etxebizitza dorre asko altxatzen ari dira. Ameriketako Estatu Batuetako bizilagun askok euren bizitokia ezartzen du hirian, behin jubilatu eta gero. Higiezinen merkatuak eskaintzen dituen prezio merkeak direla eta, hainbat proiektu aurkeztu dira, 200 eta 400 metro bitarteko dozenaka dorre berri.

[aldatu] Munduko etxeorratzik garaienak

Eraikinaren izena	Udalerria	Herrialdea	Garaiera (m)	Solairuak	Urtea
Taipei 101	Taipei	Taiwan	509 metro	101	2004
Petronas Dorrea 1	Kuala Lumpur	Malasia	452 metro	88	1998
Petronas Dorrea 2	Kuala Lumpur	Malasia	452 metro	88	1998
Sears Dorrea	Chicago	Estatu Batuak	442 metro	108	1974
Jin Mao Dorrea	Shanghai	Txina	421 metro	88	1998
Two International Finance Centre	Hong Kong	Txina	415 metro	88	2003
CITIC Plaza	Guangzhou	Txina	391 metro	80	1997
Shun Hing Square	Shenzhen	Txina	384 metro	69	1996
Empire State Building	New York	Estatu Batuak	381 metro	102	1931
Central Plaza	Hong Kong	Txina	374 metro	78	1992
Txinako Bankuaren Dorrea	Hong Kong	Txina	367 metro	70	1990
Emirates Office Tower	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	355 metro	54	2000
Tuntex Sky Tower	Kaohsiung	Taiwan	348 metro	85	1997
Aon Center	Chicago	Estatu Batuak	346 metro	83	1973
The Center	Hong Kong	Txina	346 metro	73	1998
John Hancock Center	Chicago	Estatu Batuak	344 metro	100	1969
Shimao International Plaza	Shanghai	Txina	333 metro	60	2006
Minsheng Bank Building	Wuhan	Txina	331 metro	68	2006
Ryugyong Hotel	Pyongyang	Ipar Korea	330 metro	105	1992
Q1 Tower	Gold Coast	Australia	323 metro	78	2005
Burj Al Arab	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	321 metro	60	1999
Chrysler Building	New York	Estatu Batuak	319 metro	77	1930
Nina Tower 1	Hong Kong	Txina	319 metro	80	2006
Bank of America Plaza	Atlanta	Estatu Batuak	312 metro	55	1992
US Bank Tower	Los Angeles	Estatu Batuak	310 metro	73	1989

Iturria: Emporis.com

[aldatu] Eraikitzen edo proiektuan dauden 400 metrotik gorako etxeorratzak

Eraikinaren izena	Udalerria	Herrialdea	Garaiera (m)	Solairuak	Egoera	Amaiera urtea
Mile High Tower	Jeddah	Saudi Arabia	1609 metro		Proiektua
Al Burj	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	1050 metro	228	Proiektua
Mubarak Dorrea	Kuwait Hiria	Kuwait	1001 metro		Proiektua
Burj Dubai	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	808 metro	160	Eraikitzen	2008
Koreako Trenbide Konpainiaren Dorrea	Seul	Hego Korea	615 metro	150	Proiektua
Errusia Dorrea	Mosku	Errusia	612 metro	118	Proiektua	2011
Chicago Spire	Chicago	Estatu Batuak	610 metro	150	Eraikitzen
Incheongo Dorreak	Incheon	Hego Korea	610 metro	150	Proiektua
Oryx Dorrea	Doha	Qatar	600 metro		Proiektua
Abraj Al Bait	Meka	Saudi Arabia	579 metro		Eraikitzen	2009
Barwa Dorrea	Doha	Qatar	570 metro	108	Proiektua
Millenium Tower	Busan	Hego Korea	560 metro		Proiektua
Lotte Super Dorrea	Seul	Hego Korea	555 metro	112	Proiektua
Askatasunaren Dorrea	New York	Estatu Batuak	541 metro	108	Eraikitzen	2011
The Pentominium	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	516 metro	120	Proiektua	2010
Pingan International Finance Centre	Shenzhen	Txina	508 metro	100	Proiektua
Burj Al Alam	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	501 metro	108	Eraikitzen
World Financial Center	Shanghai	Txina	492 metro	101	Eraikitzen	2008
International Commerce Center	Hong Kong	Txina	484 metro	118	Eraikitzen	2008
Damac Heights	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	460 metro	90	Proiektua
Dubai Towers	Jeddah	Saudi Arabia	448 metro	87	Proiektua
Federation Dorrea	Mosku	Txina	448 metro	93	Eraikitzen	2009
Kingkey Finance Center Plaza	Shenzhen	Txina	439 metro	97	Eraikitzen	2010
West Tower	Guangzhou	Txina	438 metro	103	Eraikitzen
Dubai Dorreak	Doha	Qatar	437 metro	88	Eraikitzen	2010
Al Quds Endowment Tower	Doha	Qatar	420 metro	100	Proiektua
Shenyang International Finance Center	Shenyang	Txina	420 metro	89	Proiektua
Trump Dorrea	Chicago	Estatu Batuak	415 metro	96	Eraikitzen	2009
Princess Dorrea	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	414 metro	101	Eraikitzen	2009
Marina 101	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	412 metro	102	Eraikitzen	2009
Al Hamra Dorrea	Kuwait Hiria	Kuwait	410 metro	70	Eraikitzen
2 World Trade Center	New York	Estatu Batuak	408 metro	76	Proiektua	2011
Lighthouse Tower	Dubai	Arabiar Emirerri Batuak	400 metro	66	Proiektua
Shenzhen International Trade Center	Shenzhen	Txina	400 metro	88	Proiektua
Xujiahui Tower	Shanghai	Txina	400 metro		Proiektua