Aranera

Aranera Aranés
Non mintzatzen den:	Katalunia
Eskualdea:	Val d´Aran
Guztira hiztunak:	4.700
Rankina:	Ez 100 mintzatuenen artean
Hizkuntza familia:	Indoeuroparra Italikoa Erromanikoa Mendebaldeko italikoa Iberiar-erromanikoa Okzitaniera Gaskoiera Aranera
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofiziala:	Katalunia
Araugilea:	Conselh de la Lenga Occitana
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1:	`oc (Okzitaniera)`
ISO 639-2:	`oci (Okzitaniera)`
ISO 639-3:	`gsc`
Oharra: baliteke orri honek NAF fonetika ikurrak edukitzea Unicoden.

Aranerazko errepide seinaleak

Aranera okzitanieraren dialektoa den gaskoineraren aldaera bat da. Val d´Aranen (Katalunia) mintzatzen da. 2006ko abuztuaren 9tik Kataluniako Autonomia Erkidego osoan hizkuntza ofizial izaera du, katalana eta gaztelaniarekin batera, Kataluniako estatutu berrian hala jasota. 1984an aranera Val d´Arango hezkuntza sisteman erabiltzeko hizkuntza izendatu zen.

Eduki-taula

[aldatu] Arautzea

Aranerak berezko idaztarauak ditu, gaskoineraren gainontzeko aldaeretatik bereiziz. Horrela, bere ezaugarri propioak kontuan hartzen dira idazterako garaian. Adibidez, emakumezkoentzako pluralak -es bukaera izatea (es hemnes araneses, emakume arandarrak euskaraz), gizonentzako pluralen "-i" (es aranesi) eta artikulu piriniotarrak (eth, era, es), besteak beste.

[aldatu] Inguruko hizkuntzen eragina

Aranerak inguruko hizkuntza ofizialen eragina jaso du historikoki (gaztelaniarena lehendabizi, katalanarena ondoren), eta egun gaskoineratik bereizten dituen ezaugarriak ditu. Horrela, azken hamarkadetan neologismo "hispaniar" ugari gehitu zaizkio araneraren lexikoari. Esaterako, actuar (okzitanierako "agir"-en ordez), empresa (vs. "entrepresa"), foment, impartir, increment (vs. "aumentacion"), laborau, matrícula (vs. "inscripcion"), oficina (vs. "burèu"), etab.

[aldatu] Erabilera

	Kopuruak	Portzentaiak
Ulertzen dute	6.712	%88,88
Hitz egiteko gai dira	4.700	%62,24
Irakurtzeko gai dira	4.413	%58,44
Idazteko gai dira	2.016	%26,69
Iturria: IDESCAT, 2001eko hizkuntz neurketa