Μυστικισμός

Αυτό το άρθρο ή η ενότητα δεν αναφέρει τις πηγές του ή δεν περιέχει επαρκείς παραπομπές. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια προσθέτοντας κατάλληλες πηγές και παραπομπές που να υποστηρίζουν το άρθρο.

Ο όρος μυστικισμός προέρχεται από την ελληνική λέξη "μυστικός". Σχετίζεται με την προσπάθεια του ανθρώπου να πετύχει την "αφύπνιση" ή τη νοητική ένωση, την ταύτιση με κάποια απώτερη, μη αισθητή πραγματικότητα και να κατανοήσει τη φύση της μέσω συνειδητής διαίσθησης ή ενόρασης. Ο μυστικισμός προϋποθέτει πίστη σε ένα ιεραρχικό μεταφυσικό κοσμικό σύστημα, στο οποίο συνήθως ο υλικός κόσμος αποτελεί το κατώτερο επίπεδο. Στόχος του μυστικισμού και των μεθόδων του, όπως ο διαλογισμός, είναι η υπέρβαση της ύλης και η επαφή του μυστικιστή με το ανώτερο επίπεδο (π. χ. το χώρο των ιδεών στον πλατωνισμό). Κοινή είναι η αντίληψη πως σε κάθε άνθρωπο εμπεριέχεται ένα υπερκόσμιο, άυλο πνεύμα το οποίο κατάγεται από τα ανώτερα μεταφυσικά επίπεδα αλλά έχει "φυλακιστεί" στον υλικό κόσμο ---μέσω του μυστικισμού αποκτά ξανά επαφή με το μέρος απ' όπου προήλθε. Σε κάποια συστήματα το ανώτερο αυτό μεταφυσικό επίπεδο ταυτίζεται με το Θεό.

Όχι σπάνια ένα μεταφυσικό σύστημα που αποδέχεται το μυστικισμό είναι μονιστικό, θεωρώντας πως καθετί είναι τμήμα ενός Όλου καθώς τα πάντα εκπορεύονται, άμεσα ή έμμεσα, από το ανώτερο επίπεδο της μεταφυσικής ιεραρχίας. Έτσι, για παράδειγμα, στο νεοπλατωνισμό όλος ο κόσμος απορρέει από το Θεό όπως εκπέμπεται το φως από τον Ήλιο, ενώ στον ερμητισμό τα πάντα θεωρούνται σκέψεις στο νου του Θεού. Στόχος του μυστικισμού είναι να γίνει συνειδητή η επίγνωση αυτής της Ολότητας, η οποία έχει πάρει κατά καιρούς, και ανάλογα με το εκάστοτε σύστημα αντιλήψεων, διάφορα ονόματα: Το Βασίλειο των Ουρανών, Η Γέννηση του Πνεύματος, η Τρίτη Αφύπνιση, Βυθός, Διαφωτισμός, Ένωση, Αυτοπραγμάτωση, Νιρβάνα, Γνώση, κ.α.

Ο όρος αναφέρεται επίσης σε ορισμένα παρακλάδια "επίσημων" θρησκευτικών συστημάτων, όπως για παράδειγμα η Καμπαλά, που αποτελεί μυστικιστικό παρακλάδι του ιουδαϊσμού, και ο σουφισμός που είναι μυστικιστικό κίνημα του Ισλάμ. Ο γνωστικισμός ιστορικά υπήρξε ένα άθροισμα από παρεμφερείς μυστικιστικούς θρησκευτικούς πυρήνες, κάποιοι εκ των οποίων κατείχαν ορισμένα χαρακτηριστικά κοινά με το χριστιανισμό, ενώ έχει επίσης υποστηριχθεί ότι και ο ίδιος ο χριστιανισμός αποτελεί μυστικιστική σέκτα του ιουδαϊσμού. Αν και οι μεγάλες ανατολικές ασιατικές θρησκείες θεωρούν την έννοια του μυστικισμού πλεονασμό, η μη παραδοσιακή τους γνώση και ορισμένα τελετουργικά θεωρούνται τύποι εσωτερισμού, όπως για παράδειγμα η Βαραγιάνα από το βουδισμό. Η βεντάντα θεωρείται μυστικό παρακλάδι του ινδουισμού.

[Επεξεργασία] Βιβλιογραφία και Πηγές

• Μυστικισμός και θρησκευτική πίστη, Κωνσταντίνος Τσοπάνης - Δόκτωρ Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Θρησκευμάτων, http://www.archive.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=37