Während der Republik konnte in Notzeiten einer der Inhaber eines Imperiums, meist einer der Konsuln einen Diktator ernennen. Die Ernennung erfolgte meist in Absprache mit dem Senat und anderen Amtsträgern. Dabei entfiel die Interzessionsmöglichkeit des Kollegen. Er hatte uneingeschränkte Gewalt in Staat und Heer. Seine Herrschaft war auf 6 Monate begrenzt. Ihm war der magister equitum, der Reiteroberst zugeordnet. Für Sonderaufgaben wurde in manchen Jahren ein Gremium (collegium) aus zehn Beamten (decemviri) mit Sondervollmachten eingesetzt (z. B. 450 v. Chr., Zwölftafelgesetz). Daneben gab es auch Jahre, in denen Militärtribunen statt der Konsuln eingesetzt wurden (z. B. 444 v. Chr.).
In der Forschung ist umstritten, wie weit die Konsullisten für die ersten beiden Jahrhunderte der Republik als historisch anzusehen sind. Offenbar hat man insbesondere während der späten römischen Republik zahlreiche Interpolationen vorgenommen, um z. B. die Bedeutung der eigenen Familie hervorzuheben. Hinzu kommt, dass viele Althistoriker annehmen, das kollegial besetzte Konsulat sei erst im 4. Jahrhundert entstanden, weshalb die Angaben zur Frühzeit notwendig falsch seien. Die meisten Wissenschaftler gehen heute davon aus, dass erst ab dem Galliereinfall (ca. 387 v. Chr.), bei dem laut Livius alle offiziellen Aufzeichnungen vernichtet wurden, oder noch deutlich später mit einer wirklich gesicherten Überlieferung zu rechnen ist.
| Jahr |
Erster Konsul |
Zweiter Konsul |
| 400 |
Militärtribunen |
|
|
P. Licinius Calvus Esquilinus |
P. Maelius Capitolinus |
|
P. Manlius Vulso |
Sp. Furius Medullinus |
|
L. Titinius Pansa Saccus |
L. Publilius Philo Vulscus |
| 399 |
Militärtribunen |
|
|
Cn. Genucius Augurinus |
C. Duillius Longus |
|
L. Atilius Priscus |
M. Veturius Crassus Cicurinus |
|
M. Pomponius Rufus |
Volero Publilius Philo |
| 398 |
Militärtribunen |
|
|
L. Valerius Potitus V |
L. Furius Medullinus III |
|
M. Valerius Lactucinus Maximus |
Q. Servilius Fidenas II |
|
Marcus Furius Camillus II |
Q. Sulpicius Camerinus Cornutus II |
| 397 |
Militärtribunen |
|
|
L. Iulius Iullus II |
A. Postumius Albinus Regillensis |
|
L. Furius Medullinus IV |
P. Cornelius Maluginensis |
|
L. Sergius Fidenas |
A. Manlius Vulso Capitolinus III |
| 396 |
Militärtribunen |
|
|
L. Titinius Pansa Saccus II |
Q. Manlius Vulso Capitolinus |
|
P. Licinius Calvus Esquilinus II |
Cn. Genucius Augurinus II |
|
P. Maelius Capitolinus II |
L. Atilius Priscus II |
| 395 |
Militärtribunen |
|
|
P. Cornelius Cossus |
L. Furius Medullinus V |
|
P. Cornelius Scipio |
Q. Servilius Fidenas III |
|
K. Fabius Ambustus III |
M. Valerius Lactucinus Maximus II |
| 394 |
Militärtribunen |
|
|
Marcus Furius Camillus III |
L. Valerius Poplicola |
|
L. Furius Medullinus VI |
Sp. Postumius Albinus Regillensis |
|
C. Aemilius Mamercinus |
P. Cornelius Scipio II |
| 393 |
L. Valerius Potitus |
P. oder Ser. Cornelius Maluginensis |
| suff. |
L. Lucretius Tricipitinus Flavus |
Ser. Sulpicius Camerinus |
| 392 |
L. Valerius Potitus II |
M. Manlius Capitolinus |
| 391 |
Militärtribunen |
|
|
L. Lucretius Tricipitinus Flavus |
L. Furius Medullinus VII |
|
Ser. Sulpicius Camerinus |
Agrippa Furius Fusus |
|
L. (oder M.) Aemilius Mamercinus[16] |
C. Aemilius Mamercinus II |
| 390 |
Militärtribunen |
|
|
Q. Fabius Ambustus |
Q. Sulpicius Longus |
|
K. Fabius Ambustus IV |
Q. Servilius Fidenas IV |
|
N. Fabius Ambustus II |
P. Cornelius Maluginensis II |
| 389 |
Militärtribunen |
|
|
L. Valerius Poplicola II |
A. Manlius Capitolinus |
|
L. Verginius Tricostus |
L. Aemilius Mamercinus (II?) |
|
P. Cornelius |
L. Postumius Albinus Regillensis |
| 388 |
Militärtribunen |
|
|
T. Quinctius Cincinnatus Capitolinus |
Q. Servilius Fidenas V |
|
L. Iulius Iullus |
L. Aquillius Corvus |
|
L. Lucretius Tricipitinus Flavus II |
Ser. Sulpicius Rufus |
| 387 |
Militärtribunen |
|
|
L. Papirius Cursor |
Cn. Sergius Fidenas Coxo |
|
L. Aemilius Mamercinus III (II?) |
Licinus Menenius Lanatus |
|
L. Valerius Poplicola III |
|
| 386 |
Militärtribunen |
|
|
Marcus Furius Camillus IV |
Ser. Cornelius Maluginensis |
|
Q. Servilius Fidenas VI |
L. Quinctius Cincinnatus |
|
L. Horatius Pulvillus |
P. Valerius Potitus Poplicola |
| 385 |
Militärtribunen |
|
|
A. Manlius Capitolinus II |
P. Cornelius |
|
T. Quinctius (Cincinnatus?) Capitolinus II |
L. Papirius Cursor II |
|
L. Quinctius Capitolinus |
Cn. Sergius Fidenas Coxo II |
| 384 |
Militärtribunen |
|
|
Ser. Cornelius Maluginensis II |
P. Valerius Potitus Poplicola II |
|
Marcus Furius Camillus V |
Ser. Sulpicius Rufus II |
|
C. Papirius Crassus |
T. Quinctius Cincinnatus Capitolinus II |
| 383 |
Militärtribunen |
|
|
L. Valerius Poplicola IV |
A. Manlius Capitolinus III |
|
Ser. Sulpicius Rufus III |
L. Lucretius Tricipitinus Flavus III |
|
L. Aemilius Mamercinus IV (III?) |
M. Trebonius |
| 382 |
Militärtribunen |
|
|
L. Papirius Crassus |
Ser. Cornelius Maluginensis III |
|
Sp. Papirius (Crassus?) |
Q. Servilius Fidenas |
|
C. Sulpicius Camerinus |
L. Aemilius Mamercinus V (IV?) |
| 381 |
Militärtribunen |
|
|
Marcus Furius Camillus VI |
A. Postumius Albinus Regillensis |
|
L. Postumius Albinus Regillensis |
L. Furius Medullinus |
|
L. Lucretius Tricipitinus Flavus IV |
M. Fabius Ambustus |
| 380 |
Militärtribunen [17] |
|
|
L. Valerius Poplicola V |
P. Valerius Potitus Poplicola III |
|
Ser. Cornelius Maluginensis IV |
Licinus Menenius Lanatus II |
|
C. Sulpicius Peticus |
L. Aemilius Mamercinus VI |
|
Cn. (oder C.) Sergius Fidenas Coxo III |
Ti. Papirius Crassus |
|
L. Papirius Mugillanus |
|
| 379 |
Militärtribunen [18] |
|
|
P. Manlius Capitolinus |
Cn. (oder C.) Manlius Vulso |
|
L. Iulius Iullus II |
C. Sextilius |
|
M. Albinius |
L. Antistius |
|
P. Trebonius |
C. Erenucius? |
| 378 |
Militärtribunen |
|
|
Q. Servillius Fidenas II |
Sp. Furius (Medullinus?) |
|
Licinus Menenius Lanatus III |
P. Cloelius Siculus |
|
M. Horatius Pulvillus |
L. Geganius Macerinus |
| 377 |
Militärtribunen |
|
|
L. Aemilius Mamercinus |
P. Valerius Potitus Poplicola IV |
|
C. Veturius Crassus Cicurinus |
Ser. Sulpicius Praetextatus |
|
L. Quinctius Cincinnatus III |
C. Quinctius Cincinnatus |
| 376 |
Militärtribunen |
|
|
L. Papirius Crassus II |
Licinus Menenius Lanatus IV |
|
Ser. Cornelius Maluginensis V |
Ser. Sulpicius Praetextatus II |
375
–
371 |
Keine kurulischen Beamten
Die Volkstribunen Gaius Licinius Stolo und Lucius Sextius Lateranus stellten neue Gesetzesanträge (Livius: „Nachdem Gaius Licinius und Lucius Sextius zu Tribunen gewählt waren, kündigten sie lauter Gesetze gegen die Macht der Patrizier und zum Vorteil der Plebs an.“), die bei den Patriziern auf heftigen Widerstand stießen. Mit Hilfe der Vetos anderer Volkstribunen wurden die Gesetze verhindert. Stolo und Lateranus verhinderten daher fünf Jahre lang mit ihren Vetos die Wahl kurulischer Beamten. Sie waren von 376 bis 367 Volkstribunen. Lateranus wurde 366 der erste plebejische Konsul. |
| 370 |
Militärtribunen |
|
|
A. Manlius Capitolinus IV |
L. Furius Medullinus II |
|
Ser. Sulpicius Praetextatus III |
Ser. Cornelius Maluginensis VI |
|
C. Valerius Potitus |
P. Valerius Potitus Poplicola V |
| 369 |
Militärtribunen |
|
|
Q. Servilius Fidenas III |
C. Veturius Crassus Cicurinus II |
|
A. Cornelius Cossus |
M. Cornelius Maluginensis |
|
Q. Quinctius Cincinnatus |
M. Fabius Ambustus II |
| 368 |
Militärtribunen |
|
|
Ser. Cornelius Maluginensis VII |
Ser. Sulpicius Praetextatus IV |
|
Sp. Servilius Structus |
T. Quinctius Cincinnatus Capitolinus |
|
L. Papirius Crassus |
L. Veturius Crassus Cicurinus |
| 367 |
Militärtribunen |
|
|
A. Cornelius Cossus II |
M. Cornelius Maluginensis II |
|
M. Geganius Macerinus |
P. Manlius Capitolinus II |
|
L. Veturius Crassus Cicurinus II |
P. Valerius Potitus Poplicola VI |
| 366 |
L. Aemilius Mamercinus |
L. Sextius Sextinus Lateranus |
| 365 |
L. Genucius Aventinensis |
Q. Servilius Ahala |
| 364 |
C. Sulpicius Peticus |
C. Licinius Calvus |
| 363 |
Cn. Genucius Aventinensis |
L. Aemilius Mamercinus II |
| 362 |
Q. Servilius Ahala II |
L. Genucius Aventinensis II |
| 361 |
C. Licinius Stolo |
C. Sulpicius Peticus II |
| 360 |
M. Fabius Ambustus |
C. Poetelius Libo Visolus (oder C. Poetelius Balbus) |
| 359 |
M. Popillius Laenas |
Cn. Manlius Capitolinus Imperiosus |
| 358 |
C. Fabius Ambustus |
C. Plautius Proculus |
| 357 |
C. Marcius Rutilus |
Cn. Manlius Capitolinus Imperiosus II |
| 356 |
M. Fabius Ambustus II |
M. Popillius Laenas II |
| 355 |
C. Sulpicius Peticus III |
M. Valerius Poplicola |
| 354[19] |
M. Fabius Ambustus III |
T. Quinctius Pennus Capitolinus Crispinus |
| 353 |
C. Sulpicius Peticus IV |
M. Valerius Poplicola II |
| 352 |
P. Valerius Poplicola |
C. Marcius Rutilus II |
| 351 |
C. Sulpicius Peticus V |
T. Quinctius Pennus Capitolinus Crispinus II |
| 350 |
M. Popillius Laenas III (IV?) |
L. Cornelius Scipio |
| 349[20] |
L. Furius Camillus |
Ap. Claudius Crassus Inregillensis |
|
? M. Aemilius |
? T. Quinctius |
| 348 |
M. Valerius Corvus |
M. Popillius Laenas IV (V?) |
| 347 |
C. Plautius Venno (oder Venox) |
T. Manlius Imperiosus Torquatus |
| 346 |
M. Valerius Corvus II |
C. Poetelius Libo Visolus II |
| 345 |
M. Fabius Dorsuo |
Ser. Sulpicius Camerinus Rufus |
| 344 |
C. Marcius Rutilus III |
T. Manlius Imperiosus Torquatus II |
| 343 |
M. Valerius Corvus III |
A. Cornelius Cossus Arvina |
| 342 |
Q. Servilius Ahala III |
C. Marcius Rutilus IV |
| 341 |
C. Plautius Venno (oder Venox) II |
L. Aemilius Mamercinus Privernas |
| 340 |
T. Manlius Imperiosus Torquatus III |
P. Decius Mus |
| 339 |
Ti. Aemilius Mamercinus |
Q. Publilius Philo |
| 338 |
L. Furius Camillus |
C. Maenius |
| 337 |
C. Sulpicius Longus |
P. Aelius Paetus |
| 336 |
L. Papirius Crassus |
K. Duillius |
| 335 |
M. Atilius Regulus Calenus |
M. Valerius Corvus IV |
| 334 |
Sp. Postumius Albinus Caudinus |
T. Veturius Calvinus |
| 333 |
Diktator: P. Cornelius Rufinus |
|
| 332 |
Cn. Domitius Calvinus |
A. Cornelius Cossus Arvina II |
| 331 |
C. Valerius Potitus |
M. Claudius Marcellus |
| 330 |
L. Papirius Crassus II |
L. Plautius Venno (oder Venox) |
| 329 |
L. Aemilius Mamercinus Privernas II |
C. Plautius Decianus |
| 328[21] |
P. Plautius Proculus |
P. Cornelius Scapula |
|
oder: C. Plautius Decianus II |
oder: P. Cornelius Scipio Barbatus |
| 327 |
L. Cornelius Lentulus |
Q. Publilius Philo II |
| 326 |
C. Poetelius Libo Visolus III |
L. Papirius Cursor |
| 325 |
L. Furius Camillus II |
D. Iunius Brutus Scaeva |
| 324 |
Diktator: L. Papirius Cursor |
|
| 323 |
C. Sulpicius Longus II |
Q. Aulius Cerretanus |
| 322 |
Q. Fabius Maximus Rullianus |
L. Fulvius Curvus |
| 321 |
T. Veturius Calvinus II |
Sp. Postumius Albinus Caudinus II |
| 320 |
L. Papirius Cursor II |
Q. Publilius Philo III |
| 319 |
L. Papirius Cursor III[22] |
Q. Aulius Cerretanus II |
| 318 |
M. Folius Flaccinator |
L. Plautius Venno (oder Venox) |
| 317 |
C. Iunius Bubulcus Brutus |
Q. Aemilius Barbula |
| 316 |
Sp. Nautius Rutilus |
M. Popillius Laenas |
| 315 |
L. Papirius Cursor IV (III?) |
Q. Publilius Philo IV |
| 314 |
M. Poetelius Libo |
C. Sulpicius Longus III |
| 313 |
L. Papirius Cursor V (IV?) |
C. Iunius Bubulcus Brutus II |
| 312 |
M. Valerius Maximus Corvus |
P. Decius Mus |
| 311 |
C. Iunius Bubulcus Brutus III |
Q. Aemilius Barbula II |
| 310 |
Q. Fabius Maximus Rullianus II |
C. Marcius Rutilus Censorinus |
| 309 |
Diktator: L. Papirius Cursor |
|
| 308 |
P. Decius Mus II |
Q. Fabius Maximus Rullianus III |
| 307 |
Ap. Claudius Caecus |
L. Volumnius Flamma Violens |
| 306 |
Q. Marcius Tremulus |
P. Cornelius Arvina |
| 305 |
L. Postumius Megellus |
Ti. Minucius Augurinus |
| suff. |
|
M. Fulvius Curvus Paetinus |
| 304 |
P. Sempronius Sophus |
P. Sulpicius Saverrio |
| 303 |
Ser. Cornelius Lentulus |
L. Genucius Aventinensis |
| 302 |
M. Livius Denter |
M. Aemilius Paullus |
| 301 |
Diktator: M. Valerius Maximus Corvus |
|