XVvet kantved

Gwelet ivez : Roll ar C'hantvedoù, Sifroù roman

D'ar 1^añ Genver 1401 e krog ar XV^vet kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1500.

[kemmañ] Darvoudoù

En Istor Europa emañ war-varc'h ar c'hantved-mañ etre ar Grennamzer hag an Azginivelezh.

• Azginivelezh timourat e Kreizazia en-dro da Herat ha Samarkand, gant Shah Rukh, Baysunghur, Ulugh Beg hag Husayn Bayqara.
• Dibenn brezel ar C'hant vloaz
• Dibenn an Impalaeriezh vizantat (1453)
• Emgann Sant-Albin an Hiliber ha deroù argerzh dibenn dizalc'hiezh Breizh
• Brezel an div Rozenn (1455-1485)
• Dibenn ar Reconquista spagnol 1492
• Quattrocento Azginivelezh Italia
• An Inkizadur katolik

[kemmañ] Kronologiezh

• 1401: Preizhet Baghdad gant Timour.
• 1402: Brezel etre an Impalaeriezh Otoman hag Impalaeriezh Timour. Prizoniet eo Bayezid I^añ gant bagadoù Timour e-pad Emgann Ankara. Kregiñ a ra ar brezel diabarzh d'ober e reuz en Impalaeriezh Otoman. Padout a raio betek 1413.
• 1402: Aloubet an Inizi Kanarias, deroù an Impalaeriezh spagnol.
• 1402: Krouet Sultanelezh Malaka gant Parameshwara.
• 1403: Dilec'hiet kêr-benn Sina gant an Impalaer Yongle eus Nanjing da Beijing.
• 1405-33: Ergerzhet Meurvor Indez gant Zheng He.
• 1410: Emgann Grunwald, emgann pouezusañ brezel Polonia-Lituania a-enep d'an Deutoned. Kregiñ a ra diskar ar Varc'heien Deutonek.
• 1415: Kemer a ra Herri ar Merdeer penn aloubadeg Ceuta zo diframmet a-dre daouarn ar Vaourien. Penn-kentañ Impalaeriezh Portugal eo.
• 1420-34: Brezelioù Husat e Bohemia
• 1438: Krouet an Impaleriezh Inka gant Pachacuti.
• 1440: Dispennet eo ar Bagad Aour etre Khanelezh Sibiria, Khanelezh Kazan, Khanelezh Astrakhan, Khanelezh Krimea, hag ar Bagad Meur.
• 1440-69: Dindan ren Moctezuma I^añ e teu an Azteked da vezañ ar penngalloud e Mezoamerika.
• 1453: Preizhet Kergustentin; Fin zo da Impalaeriezh Bizantion.
• 1453: Emgann Castillon a verk emgann diwezhañ Brezel ar C'hant vloaz.
• 1454-66: Destaget eo Rouantelezh Prusia ouzh Polonia goude koll ar Varc'heien Deutonek e Brezel an Tregont vloaz.
• 1455-85: Brezel an div Rozenn - Disoc'hañ a ra ar brezel diabarzh saoz war ur vonarkiezh kreñvoc'h ha kreizennet e dalc'h an Dutored.
• 1456: Seziz Beograd a laka un harz da araokadennoù an Otomaned en Europa.
• 1467-1615: Brezel diabarzh Japan e-pad Marevezh Sengoku.
• 1469: Unanet eo Spagn goude eured Ferdinand II Aragon gant Izabel Kastilha.
• 1474-77: Brezelioù Burgondia etre Rouantelezh Frañs hag an Habsbourged evit kontrolliñ Burgondia.
• 1478: Aloubet Novgorod gant Moskovia.
• 1480: War-lerc'h harzadeg Veur ar stêr Ugra e teu Moskovia da vezañ dizalc'h diouzh ar Bagad Meur.
• 1481: Deroù an Inkizadur relijiel Meur e Spagn.
• 1488: Emgann Sant-Albin an Hiliber ha deroù argerzh dibenn dizalc'hiezh Breizh.
• 1492: Kodianañ a ra Boabdil e Granada; Fin zo d'ar Reconquista ha d'Al-Andalus.
• 1493: Krouet eo trevadenn gentañ Spagn en Douar Nevez gant Kristol Goulm war enez Hispaniola.
• 1494: Sinet Feur-emglev Tordesillas etre Spagn ha Portugal a-benn rannañ ar bed er-maez eus Europa kenetrezo.
• 1494-1559: Kas a ra ar brezelioù italian da ziskar Stadoù-keoded Italia.

[kemmañ] Tud dibar

• Janed Ark (Domrémy-la-Pucelle, 1412 - Rouen, 1431), harozez c'hall.
• Frañsez II, dug Breizh
• Gutenberg, ijiner ar moullañ a-vremañ
• Kristol Goulm (Genoa, 1451 - Valladolid, 1506), merdeer spagnol, dizoloer Amerika evit kont Spagn.
• Izabel Kastilha ha Ferdinand II Aragon, monarked ur rouantelezh unanet a lakaas dizoleiñ an Douar Nevez.
• Vasco da Gama a ya betek India en anv Portugal; diazezañ a ra an eil hent kentañ evit Hent ar seiz.
• Filippo Brunelleschi, ijinet gantañ ar pik perpektivel a gas da nevezintioù e savouriezh Italia.
• Leonardo da Vinci, ijiner ha livour
• Herri V, ar roue saoz a voe trec'h en emgann brudet Azincourt e 1405.
• Richarzh III, roue saoz diwezhañ eus Tiegezh York
• Herri VII, ar roue saoz bet krouet gantañ Tiegezh an Dudored
• Matiaz Corvinus Hungaria, Penn Stad eus an Azginivelezh
• Zheng He, Amiral tizok sinaat hag ergerzher
• Mehmet II, Sultan an Impalaeriezh Otoman ha preizher Kergustentin
• Yann Hus, prederour bohemian hag adreizher relijiel

[kemmañ] Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù

Roll ijinadennoù ar XV^vet kantved

• Astenn a ra an Azginivelezh he levezon war ar brederouriezh, ar skiantoù hag an Arzoù.
• Dizoloet Amerika gant Europiz dre Kristol Goulm
• Deroù Oadvezh an ijinadennoù.
  • Deroù ar moullañ en Europa (evit gwir, ijinet eo an arouezennoù plom lem-laka)
  • Mont a ra ar wikefre brec'henn/dornell da vezañ unan eus ijinadennoù teknikel pouezusañ ar XV^vet kantved
• Savidigezh ar saozneg modern diwar ar c'hrennsaozneg.
• Kregiñ a reer da seniñ kloc'h kreisteiz er bed katolik.
• Bankoù foran
• Kelc'hgeriadur Yongle - ouzhpenn 22,000 levrenn
• Lizherenneg an Hangul e Korea
• Scotch whisky
• Ospitalioù psikiatrek