15 жніўня

15 жніўня - дзвесце дваццаць сёмы (дзвесце дваццаць восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

[правіць] Падзеі

• 778: На ар'егард франкскай арміі Карла Вялікага нечакана напалі баскскія сяляне ў даліне Рансваль (па-баску: Аррэага) і цалкам знішчылі частку арміі. Сярод тых, хто загінуў у бітве быў таксама брэтонскі маркграф Хруодланд (Роланд), якому пазней была прысвечана песня пра Роланда.
• 927: Армія сарацынаў на чале з славянінам Сабірам аль Фата канчаткова знішчыла грэка-рымскі горад Таранта.
• 1057: Кароль Шатландыі Макбет панёс паразу ў Бітве пры Люфанане супраць сына Дункана Малькольма III, якога падтрымаў сваёй арміяй англа-саксонскі кароль Эдвард Спавядальнік.

Фрыдрых Вялікі

• 1235: На паседжанні скліканага імператарам Фрыдрыхам II Рэйхстага вырашана ўтварыць Майнскі зямельны мір.
• 1248: Пачынаецца будаўніцтва Кёльнскага сабору.
• 1373: Па Фюрстэнвальдскаму пагадненню імператар Карл IV атрымаў ад маркграфа Отта V маркграфства Брандэнбург. Віттэльсбахі ў сваю чаргу атрымалі ўзамен 500 000 гульдэнаў і некаторыя гарады і замкі з каралеўскай уласнасці ў Пфальцы.
• 1537: Хуан дэ Салазар і Гансала дэ Мендоса заснавалі ў месцы зліцця рэкаў Пількамая і Парагвай горад Асунсьён, які потым стаў сталіцай Парагвая.
• 1599: У бітве на Курлевым перавале Дзевяцігадовай вайны ірландскія паўстанцы атрымалі перамогу над англійскім войскам.
• 1483: Адбылося святочнае адкрыццё Сіксцінскай капэлы
• 1620: Паруснікі «Mayflower» і «Speedwell» пакідаюць порт Саутгэмптан, узяўшы курс на Амерыку, але пасля некалькіх дзён заходзяць у Дартмут, бо «Speedwell» даў цеч.
• 1649: Олівер Кромвель высадзіўся з арміяй у Ірландыі для падаўлення паўстання каталіцкіх раялістаў.
• 1785: Ва Францыі ліўр быў фармальна заменены на франк.
• 1799: руска-аўстрыйская армія пад камандаваннем Суворава разбіла французскія войскі ў бітве пад Нові.
• 1836: Балівійская армія на чале з генералам Андрэсам дэ Санта Круз увайшла ў перуанскую сталіцу Ліма. Наступнае ўтварэнне канфедэрацыі стала падставай для пачатку Перуана-Балівійскай канфедэрацыйнай вайны.
• 1843: Адбылося адкрыццё парка Ціволі ў Капенгагене.
• 1945: Пасля атамных удараў па Хірасіме і Нагасакі і абвяшчэння Савецкім Саюзам вайны Японіі, імператар Хірахіта выступіў па радыё са зваротам аб безумоўнай капітуляцыі японскіх узброеных сіл
• 1945: Карэя атрымала незалежнасць ад Японіі.
• 1947: Індыя атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі.

Падзел Карэі, 1948 год

• 1948: У паўночнай частцы паўвострава Карэя заснавана Рэспубліка Карэя.
• 1960: Рэспубліка Конга атрымала поўную незалежнасць ад Францыі.
• 1968: Землетрасенне на Сулавесі, загінула 68.200 чалавек.
• 1969: пачаўся Фестываль музыкі і мастацтва Вудсток у мястэчку Бэтэль (Bethel, штат Нью-Ёрк).
• 1971: Бахрэйн атрымаў незалежнасць.

[правіць] Нарадзіліся

• 774: Хэйдзэй, 51-ы імператар Японіі
• 1171: Альфонс IX, кароль Леона
• 1195: Антоній Падуанскі, партугальскі францысканэр, тэолаг, святы Рымска-каталіцкай царквы
• 1255: Матэа I Вісконці, палітычны правадыр Мілана
• 1455: Георг фон Вітэльсбах, герцаг Баварыі-Ландсхут
• 1568: Здэнэх Войтэш фон Лабковіч, багемскі дваранін
• 1679: Адам Фрыдрых Цюрнэр, нямецкі картограф
• 1728: Георг Даніэль Ауберлен, нямецкі настаўнік, музыкант і кампазітар
• 1740: Матыяс Кляўдыюс, нямецкі пісьменьнік і журналіст
• 1768: Крыстоф фон Шмід, нямецкі паэт і аўтар кніг для дзяцей

Напалеон I

• 1769: Напалеон Банапарт, французскі імператар
• 1771: Вальтэр Скот, англійскі пісьменнік (пам. 21.9.1832)
• 1776: Готліб Шык, нямецкі мастак
• 1776: Ігнац Ксавер фон Сэйфрыд, аўстрыйскі кампазітар
• 1780: Еўдакія Галіцына, княгіня
• 1785: Томас дэ Квінсі, англійскі пісьменнік
• 1787: Аляксандр Аляксандравіч Аляб'еў, рускі кампазітар
• 1794: Эліас Магнус Фрыз, шведскі батанік
• 1799: Вільгельм Ахтэрман, нямецкі скульптар
• 1808: Альфрэд фон Раймонт, нямецкі дзяржаўны дзеяч і гісторык
• 1810: Лаурынас Івінскіс, літоўскі пісьменнік, паэт, публіцыст, перакладчык
• 1813: Жуль Грэві, французскі дзяржаўны дзеяч і палітык
• 1822: Вільгельм Руст, нямецкі кампазітар і музыказнаўца
• 1831: Вінцэсь Каратынскі, беларускі паэт і журналіст
• 1845: Вальтэр Крэйн, англійскі мастак і ілюстратар

Ш.Перэс

• 1858: Міхаіл Пліс, праваслаўны святар, прыхільнік беларусізацыі царквы (пам. 29.4.1924)
• 1923: Шымон Перэс, ізраільскі палітык і лаўрэат Нобелеўскай прэміі міра
• 1925: Оскар Пітэрсан, канадскі джазавы піяніст
• 1927: Аляксандр Крывіцкі, беларускі мовазнаўца, аўтараў «Дыялекталагічнага атласа беларускай мовы»
• 1931: Мікаэл Тарывердыеў, расійскі кампазітар (пам. 25.7.1996)
• 1942: Валерыя Заклунная, украінская актрыса
• 1960: Ігар Варашкевіч, беларускі музыка, лідэр гурта Крама
• 1972: Бэн Афлек, амерыканскі акцёр
• 1978: Лілія Падкапаева, украінская гімнастка, абсалютная чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 1996 года ў Атланце

[правіць] Памерлі

• 423: Ганорый, першы заходнярымскі імператар
• 778: Хруодланд, брэтонскі маркграф і герой песні пра Роланда
•   874: Альтфрыд, біскуп Хільдэсхайма
•   952: Суцакі, 61 імператар Японіі
• 1038: Іштван I, першы кароль Венгрыі
• 1057: Макбет, кароль Шатландыі
• 1118: Аляксей I Комнін, візантыйскі імператар
• 1196: Конрад II, швабскі герцаг
• 1274: Роберт дэ Сарбон, французскі тэолаг
• 1315: Маргарыта Бургундская, каралева Францыі

Кейстут

• 1382: Кейстут, вялікі князь літоўскі
• 1388: Войтэш Ранькув з Езова, чэшскі тэолаг і філосаф
• 1506: Аляксандр Агрыкала, кампазітар, спявак, інструменталіст
• 1528: Адэт дэ Фуа, французскі ваеначальнік, маршал Францыі
• 1528: Герман V фон Від, кёльнскі архіепіскап
• 1568: Станіслаў Костка, польскі езуіт
• 1576: Валянцін Бакфарк, вянгерскі кампазітар
• 1666: Адам Шаль фон Бел, нямецкі навуковец і місіянер
• 1954: Язэп Драздовіч, беларускі мастак, скульптар, этнограф (нар. 1.10.1888)
• 1990: Віктар Цой, лідэр рок-гурта «Кіно»
• 1985: Часлаў Будзька, беларускі грамадскі дзеяч, гісторык, настаўнік (нар. 29.6.1913)
• 1988: Мікола Дварэцкі, беларускі хадэцкі дзеяч, паэт (пам. 6.9.1903)
• 2005: Герта Вер, амерыканская актрыса

[правіць] Святы і памятныя дні

• Міжнародны дзень археолага
• Польшча: Дзень Войска Польскага
• Індыя: Дзень незалежнасці